گروه شیلات
دانشكده منابع طبيعي
پایان نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته مهندسی منابع طبیعی، تکثیر و پرورش آبزیان
عنوان:
تاثیر جایگزینی جلبک Dunaliella salina با ترکیب سبوس برنج، سبوس گندم به همراه پروبیوتیک Lactobacillus rhamnosus بر بازماندگی، رشد، ارزش غذایی و فعالیت آنزیم های گوارشی Artemia franciscana
پژو هش و نگارش:
شاه نور عشقی
اساتید راهنما:
دكتر احمد ایمانی
دکتر فرزانه نوری
استاد مشاور:
دكتر ناصر آق
بهمن ماه 1393
حق چاپ برای دانشگاه ارومیه محفوظ است
تقديم به:
تقدیم به همسرم به خاطر صبوری، تقدیم به دخترم آیسان و پسرم یاشار که تحمل سنگینی و دشواری این کار را برایم آسان می نمودند.
تقدیم به روح پدر بزرگوارم که با تمام سختی های زندگی عاشق آموختن علم بود.
تقدیم به روح مادر عزیزم که با تمام دردهای خود، تسکین دهنده دردهای من بود.
و تقدیم به همۀ کسانی که از صمیم قلب دوستشان دارم.
تقدیر و تشکر
از استاد راهنماي محترم اول جناب آقاي دكتر احمد ایمانی كه مرا در انجام پایان نامه بسیار مورد لطف و محبت خود قرار دادند و مرا در تمام مراحل تحصیل راهنمایی کردند سپاسگزاری می نمایم.
از استاد راهنمای دوم خانم دکتر فرزانه نوری که با تلاش های مستمر و خالصانه و کمک های علمی و عملی بسیار خود مرا در طول اجرای این پایان نامه یاری فرمودند نهایت تشکر و قدردانی را دارم.
از استاد مشاورم جناب آقای دکتر ناصر آق به خاطر کمک های بی دریغ و خالصانه خود و راهنمايي هاي علمي و عملي شان در طول اجراي اين پايان نامه با وجود تمام مشکلات خویش به بنده امید بخشیدند نهايت تشكر و قدرداني را دارم.
از جناب آقاي دكتر بهروز آتشبار داور خارجي محترم اين پايان نامه سپاس گذاري مي نمايم.
از جناب آقاي دكتر سروی داور داخلی كه قبول زحمت فرموده، داوري اين پايان نامه را متقبل شده اند، كمال تشكر را مي نمايم.
از دوست عزيزم جناب آقاي عبدالجبار ایرانی و کلیه عزیزانی كه صميمانه مرا در انجام كارهاي عملي و علمی پايان نامه ياري نموده اند، كمال تشكر را دارم.
از ریاست محترم دانشکده منابع طبیعی جناب آقای دکتر علیجانپور، معاونین گرامی بخصوص معاون آموزشی جناب آقای دکتر حبیب نظرنژاد و معاون پژوهشی جناب آقای دکتر شفیعی و كليه اعضا هيات علمي گروه شیلات دانشكده منابع طبيعي دانشگاه اروميه که در طول تحصیل مرا یاری نموده اند بسیار تشکر می کنم.
همچنین از ریاست محترم پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه دکتر زینال زاده و تمامی همکاران محترم و کارشناسان عزیز مخصوصاً خانم مهندس عطا بخش، خانم مهندس روحی، خانم مهندس عسل پیشه و همۀ کسانی که به نوعی مرا در انجام این پایان نامه یاری کرده اند تشكر و قدرداني مي نمايم.
چکیده
با توجه به اهمیت آرتمیا به عنوان یک غذای زنده بسیار مغذی برای پرورش لارو انواع آبزیان، پرورش آرتمیا طی چند دهه اخیر به یکی از فعالیتهای اقتصادی بسیار مهم در صنعت آبزی پروی تبدیل شده است. ولی تولید جلبک های تک سلولی بخصوص در مقیاس های بزرگ از عمده ترین محدودیت های تولید انبوه آرتمیا بشمار می رود، لذا در این تحقیق کاربرد دو منبع غذایی از محصولات جانبی و ارزان قیمت کشاورزی یعنی سبوس گندم، سبوس برنج و مخلوط 50/50 سبوس گندم/سبوس برنج (در 8 تیمار مختلف از سه منبع غذایی) و همچنین از پروبیوتیک لاکتوباسیلوس رامنوسوس سویه GG در چهار تیمار از این هشت تیمار به میزان %10 از غذای روزانه به منظور حداکثر جایگزینی به جای جلبک های تک سلولی در تغذیه آرتمیا فرانسیسکانا مورد بررسی قرار گرفت و شاخص های رشد و بازماندگی، میزان فعالیت آنزیم های گوارشی، ارزش غذایی و … در گونهً آرتمیا فرانسیسکانا مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که درصد وزن خشک و طول کل آرتمیا در تیمار6 (سبوس گندم با پروبیوتیک) بیشترین مقدار را داشت. درصد بقاء در جیرۀ غذایی سبوس برنج، درصد وزن مرطوب در جیرۀ غذایی ترکیبی سبوس گندم و سبوس برنج، درصد وزن خاکستر و میزان فعالیت آنزیم آمیلاز در جیرۀ غذایی سبوس گندم، ضریب تبدیل غذایی (FCR) در تیمار غذایی2 (سبوس گندم%85) بیشترین میزان را نشان داد. فعالیت آنزیم آلکالین پروتئاز در تیمار غذایی 1 (جلبک %100) و میزان فعالیت آنزیم لیپاز در تیمار8 (ترکیب سبوس گندم و سبوس برنج به همراه پروبیوتیک) بیشترین میزان را داشت. درصد چربی کل در تیمار غذایی2 (سبوس گندم%85) و پروفیل اسیدهای چرب در اغلب موارد به غیر از اسیدهای چرب DHA و EPA، تیمار سبوس گندم در مقایسه با تیمارهای مورد آزمایش از نظر آماری اختلاف معنی داری نشان داد (05/0>p) ولی از نظر میزان نرخ رشد ویژه (SGR) در بین تیمارها اختلاف آماری معنی داری مشاهده نشد (05/0<P). وزن مرطوب انفرادی آرتمیا در تیمار 2 (سبوس گندم %85) با 96/0±0967/21 میلی گرم در بین تمام تیمارهای مورد آزمایش بیشترین مقدار را داشته و اختلاف آماری معنی داری نسبت به تیمارهای دیگر داشت (05/0>p).
بر اساس نتایج این آزمایش، به نظر می رسد که جلبک تک سلولی دونالیلا سالینا می تواند توسط محصولات جانبی کشاورزی ارزان قیمت که هزینه بالایی ندارند جایگزین گردند.
واژه های کلیدی: آرتمیا فرانسیسکانا، آنزیم های گوارشی، پروبیوتیک، محصولات فرعی کشاورزی
فهرست مطالب
فصل اول: مقدمه1
فصل دوم: بررسی منابع5
2-1- تاریخچه آرتمیا5
2-2- مصرف آرتمیا و تقاضای آن5
2-3- رده بندی آرتمیا6
2-4- سویه های آرتمیا7
2-5- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در دنیا7
2-6- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در ایران8
2-7- زیست شناسی آرتمیا9
2-7-1- چرخه زندگی آرتمیا9
2-7-2- تولید مثل آرتمیا10
۲-۸- مراحل رشد و نمو آرتمیا10
2-8-1 سیست آرتمیا10
2-8-2- ناپلیوس12
2-8-3- متاناپلیوس ها12
2-8-4- پست متاناپلیوس12
2-8-5- دوره پست لاروی13
2-8-6- آرتمیا های جوان و بالغ13
2-9- تغذيه‌ آرتميا13
2-10- استراتژي‌ تغذيه15
2-10-1- جلبکهای تک سلولی16
2-10-2- مخمرها17
2-10-3- باکتریها18
2-10-4- محصولات فرعی صنايع‌ غذايي و کشاورزی‌19
2-11- مروری بر منابع و کاربرد زیتوده آرتمیا در آبزی پروری21
2-11-1- آرتمیا به عنوان حامل23
2-11-2- آرتمیا به عنوان منبع پروتئینی برای دام و طیور23
2-11-3- آرتمیا به عنوان منبع پروتئینی برای انسان23
2-11-4- آرتمیا در تولید نمک مرغوب24
2-11-5- کاربردهای ویژه آرتمیا برای تغذیه گونه های آبزی پروری24
2-11-6- آرتمیاهای یخ زده و خشک شده تحت سرمای شدید25
2-14- ارزش غذایی آرتمیا26
2-15- فعالیت های آنزیمی در آرتمیا27
2-16- باکتری های پروبیوتیک29
2-16-1- ایجاد کلنی یا استقرار پروبیوتیک ها (Colonization)30
2-16-2- افزایش پاسخ ایمنی31
2-16-3- منبعی از مواد مغذی و مشارکت آنزیمی در هضم31
2-16-4- رقابت برای آهن32
2-16-5- آنزیم های باکتری های پروبیوتیک32
2-16-6- لاکتوباسیلوس رامنوسوس (Lactobacillus rhamnosus GG)33
2-17- اهداف تحقیق35
فصل سوم: مواد و روش كار37
3-1- پرورش جلبک در آزمایشگاه37
3-1-1- تغذیه جلبک با محلول والنه و ویتامین38
3-1-2- محیط کشت ومواد غذایی38
3-1-3- شرایط فیزیکی اتاق پرورش جلبک40
3-2- مراحل پرورش جلبک در آزمایشگاه41
3-2-1- تهیه و نگهداری کشت ذخیره41
3-2-2- تهیه کشت ذخیره جدید42
3-2-3- انتقال جلبک از محیط جامد به محیط مایع42
3-2-4- انتقال محتویات لوله ها به ارلن های 250 میلی لیتری42
3-2-5- انتقال محتویات ارلن های 250 میلی لیتری به ارلن های 5 لیتری42
3-2-6- جمع آوری و برداشت جلبک43
3-2-7- تعیین کمیت توده زنده جلبک43
3-3- آماده سازی غذای های اصلی (سبوس گندم و سبوس برنج)44
3-3-1- آسیاب کردن و تهیه سوسپانسیون44
3-3-2- مراحل تهیه غذا و نگهداری آن45
3-4- تهیه آب شور45
3-5- ضدعفونی کردن سیستها قبل از تفریخ45
3-5-1- تفریخ سیست ها و جداسازی ناپلیوس ها45
3-6- مراحل پرورش آرتمیا46
3-6-1- تیمارهای غذایی46
3-6-2- غذادهی و کنترل شوری در طول دوره پرورشی46
3-7- بررسی رشد و بازماندگی آرتمیا47
3-7- 1- پرورش آرتمیا در بطری های مخروطی یک و نیم لیتری47
3-7-2- پرورش آرتمیا در بطری های شیشه ای 6 لیتری48
3-8- بررسي تاثير جيره هاي مختلف غذايي بر برخی از شاخص های رشد آرتمیا49
3-8-1- تعیین درصد رطوبت لاشه49
3-8-2- درصد ماده خشک لاشه49
3-8-3- وزن تر انفرادی50
3-8-4- وزن خشک انفرادی آرتميا50
3-8-5- درصد خاکستر لاشه50
3-8-6- ضریب تبدیل غذایی (FCR)50
3-8-7- نرخ رشد ویژه (SGR)51
3-8-8- چربی کل51
3-8-9- پروفایل اسیدهای چرب51
3-9- روش تهیه و کشت باکتری لاکتوباسیلوس رامنوسوس51
3-10- آزمایشات مربوط به آنزیم52
3-10-1- تهيه عصاره آنزيمی52
3-10-3- سنجش میزان فعاليت آنزيم آلفا- آميلاز52
3-10-4- سنجش میزان فعاليت آنزيم ليپاز53
3-10-5- سنجش میزان فعالیت آنزیم آلکالین پروتئاز54
3-11- تجزیه و تحلیل آماری داده ها54
فصل چهارم: نتايج55
4-1- طول (رشد)55
4-2- بازماندگی56
4-3- ضریب تبدیل غذایی (FCR)57
4-4- نرخ رشد ویژه (SGR)59
4-5- میزان رطوبت60
4-6- درصد وزن خشک لاشه آرتمیا61
4-7- درصد وزن خاکستر از وزن خشک لاشهً آرتمیا62
4-8- چربی کل63
4-9- فعالیت آنزیم های گوارشی64
4-9-1 – آنزیم آمیلاز64
4-9-2- آنزیم لیپاز65
4-9-3- آنزیم آلکالین پروتئاز66
4-10- پروفیل اسیدهای چرب68
4-10-1- اسید چرب C14:068
4-10-2- اسید چرب C14:1n-568
4-10-3- اسید چرب C16:069
4-10-4- اسید چرب C16:1n-770
4-10-5- اسید چرب C18:071
4-10-6- اسید چرب C18:1n-972
4-10-7- اسید چرب C18:1n-773
4-10-8- اسید چرب C18:2n-6 cis74
4-10-9- اسید چرب C18:2n-6 trans74
4-10-10- اسید چرب C18:3n-3 (LIN)75
4-10-11- اسید چرب C20:076
4-10-12- اسید چرب C20:1n-976
4-10-13- اسید چرب C20:2n-6 77
4-10-14- اسید چرب C20:4n-6 (ARA)78
4-10-15- اسید چرب C20:3n-378
4-10-16- اسید چرب C20:5n-3 (EPA)78
4-10-17- اسید چرب C22:079
4-10-18- اسید چرب C22:1n-980
4-10-19- اسید چرب C22:6n-3 (DHA)81
4-10-20- اسید چرب C24:082
4-10-21- اسید چرب C24:1n-982
فصل پنجم: بحث، نتيجه گيری85
5-1-رشد و بازماندگی85
5-2- ضریب تبدیل غذایی (FCR)88
5-3- نرخ رشد ویژه (SGR)89
5-4- درصد ماده خشک (وزن مرطوب و خشک انفرادی آرتمیا فرانسیسکانا)90
5-5-درصد خاکستر90
5-6- چربی کل91
5-7- آنزیم های گوارشی92
5-7-1- آنزیم آمیلاز92
5-7-2- آنزیم لیپاز92
5-7-3- آنزیم آلکالین پروتئاز93
5-8- پروفايل اسیدهای چرب96
5-9- نتيجه گيري کلی98
5-10- پیشنهادها101
5-10-1- پیشنهاد اجرایی101
5-10-2- پیشنهاد پژوهشی101
منابع و ماخذ103
فهرست جداول
جدول 3-1- ترکیب و آماده سازی محیط کشت والنه.39
جدول 3-2- مقادیر لازم محیط کشت والنه و ویتامین جهت غنی سازی محیط پرورش جلبک39
جدول 3-3- تیمارهای غذایی و اجزاء تشکیل دهنده جیره غذایی46
جدول 3-4- نسبت های روزانه افزایشی در مقادیر غذایی بکار رفته در تيمارهاي مختلف جيره غذایی47
جدول 4-1- آنالیز واریانس طول کل آرتمیا فرانسیسکانا در گروه های مختلف آزمایشی در پایان دوره پرورش55
جدول 4-2- آنالیز واریانس درصد بقاء آرتمیا فرانسیسکانا گروه های مختلف آزمایشی در پایان دوره پرورش56
جدول 4-3- آنالیز واریانس ضریب تبدیل غذایی (FCR) آرتمیا فرانسیسکانا 58
جدول 4-4- آنالیز واریانس نرخ رشد ویژه (SGR) آرتمیا فرانسیسکانا 59
جدول4-5- آنالیز واریانس درصد رطوبت آرتمیا فرانسیسکانا پس از 17 روز دوره پرورش60
جدول4-6- آنالیز واریانس درصد وزن خشک آرتمیا فرانسیسکانا پس از 17 روز دوره پرورش62
جدول4-7- آنالیز واریانس درصد وزن خاکستر از وزن خشک آرتمیا فرانسیسکانا62
جدول4-8- آنالیز واریانس درصد چربی کل در آرتمیا فرانسیسکانا63
جدول 4-9-1- آنالیز واریانس فعالیت آنزیم آمیلاز در آرتمیا فرانسیسکانا64
جدول 4-9-1- آنالیز واریانس فعالیت آنزیم لیپاز در آرتمیا فرانسیسکانا66
فهرست اشکال
شکل1-1 پراکنش جهانی گونه های مختلف آرتمیا …..8
شکل 2-1 چرخه زندگی آرتمیا10
شکل3-1- دو نمای میکروسکوپی از جلبک تک سلولی دونالیلا سالینا40
شکل3-2- پرورش جلبک در آزمایشگاه پرورش جلبک در پژوهشکده مطالعات دریاچه ارومیه40
شکل3-3- رویه تولید کشت جلبک به روش Batch culture.43
شکل3-4- پرورش آرتمیا در بطری های 5/1 لیتری47
شکل3-5- مخروط های شیشه ای شش لیتری مورد استفاده در پرورش آرتمیا48
شکل3-5- استخراج آنزیمی52
شکل4-1- اثر متقابل پروبیوتیک- نوع غذا در طول کل آرتمیا فرانسیسکانا56
شکل4-2-اثر نوع غذای مصرفی بر روی درصد بازماندگی آرتمیا فرانسیسکانا57
شکل4-3-اثر نوع غذای مصرفی بر روی ضریب تبدیل غذایی آرتمیا فرانسیسکانا58
شکل4-4-اثر نوع غذای مصرفی بر روی نرخ رشد ویژهً آرتمیا فرانسیسکانا59
شکل4-5-اثر نوع غذای مصرفی بر روی درصد رطوبت لاشه آرتمیا فرانسیسکانا61
شکل4-7-درصد خاکستر مربوط به تیمارهای غذایی مورد آزمایش با آرتمیا فرانسیسکانا63
شکل 4-8- درصد چربی کل تیمارهای آرتمیا فرانسیسکانا64
شکل4-9-1- نمودار مربوط به میزان فعالیت آنزیم آمیلاز در تیمارهای غذایی مختلف مورد آزمایش65
شکل4-9-3- نمودار مربوط به میزان فعالیت آنزیم آلکالین پروتئاز در تیمارهای غذایی مختلف70
فهرست روابط
رابطۀ 3-1 – فرمول شمارش جلبک44
رابطۀ 3- 2- تعیین درصد رطوبت لاشه49
رابطۀ 3-3- فرمول درصد ماده خشک50
رابطۀ 3-4- فرمول وزن تر انفرادی50
رابطۀ 3-5- فرمول تعیین وزن خشک انفرادی آرتمیا50
رابطۀ 3-6- فرمول درصد خاکستر لاشه50
رابطۀ 3-7- محاسبه میزان ضریب تبدیل غذایی51
رابطۀ 3-8- نحوه محاسبه نرخ رشد ویژه51
فصل اول: مقدمه
آرتمیا موجودی است که در دامنه وسیعی از زیستگاهها از نقطه نظر شیمی آب (Lenz, 1987)، ارتفاع (Van Stappen, 2002) و شرایط آب و هوایی، از مرطوب و نیمه مرطوب تا نواحی خشک (Vanhacke et al., 1987) یافت می شوند. که این محیط ها در مقایسه با اکوسیستم های آب شیرین و دریایی به عنوان مکان هایی با ساختار غذایی ساده و تنوع گونه ای پایین شناخته می شوند .(Lenz, 1987) در زبان انگلیسی به آن Brine shrimp (میگوی آب شور) گفته می شود و این موجود به شرایط سخت و طاقت فرسای حاکم بر این اکوسیستم ها سازگاری بسیار خوبی پیدا کرده است. در بین جانوران پرسلولی آرتمیا به دلیل داشتن پوشش تقریبا نفوذ ناپذیر در سطح بدن و همچنین توانایی خارج کردن نمک های مازاد از بدن (توسط اندامهای تنظیم فشار اسمزی منحصر بفرد) می تواند دامنه های بالای شوری را تحمل کند. به واسطه داشتن این قابلیت بی نظیر در تنظیم اسمزی، آرتمیا در محیط هایی با محدوده شوری متغیر از 10 گرم بر لیتر (Agh et al., 2007) تا 340 گرم بر لیتر (Post & Youssef., 1977)، یافت می شوند. این موجودات توانایی کاهش فشار اسمزی همولنف را از طریق دفع Nacl بر خلاف شیب غلظت را دارند.
آرتمیا نخستین بار در سال 1755 توسط دانشمند زیست شناس، Schloserتوصیف شده (Kuenen & Bass- Becking., 1938) و از اوایل سال 1900 تا کنون توجه محققین بسیاری را در موضوعات مختلف آن شامل اکولوژی، بیولوژی، زیست شناسی ملکولی، فیزیولوژی، سم شناسی و زیست پرتو شناسی و به ویژه در مورد کاربرد آن در آبزی پروری جلب کرده است. کاربرد آن در پرورش مراحل نوزادی ماهیان و نرم تنان از یک طرف توسعه قابل توجهی را در صنعت آبزی پروری به وجود آورده و از طرف دیگر محققین بسیاری را وادار به یافتن تکنیک های مدرنی که هدف آن بهبود روشهای استفاده از آرتمیا است، نموده است که منجر به تولید لاروهایی با کیفیت و نرخ بازماندگی بالایی شده است.
معرفی ناپلیوس آرتمیا به عنوان یک منبع غذایی برای نوزادان ماهی باعث تسریع توسعه فعالیت های آبزی پروری (پرورش نوزادی) ماهی و میگو شد(Sorgeloos, 1980) ، خصوصا در بخش گونه های تجاری دریایی و نرم تنان شیب افزایشی پایداری را در طول چند دهه اخیر نشان داده است.
دریاچه ارومیه در ایران با مساحتی بالغ بر 5000 کیلومتر مربع، همیشه به عنوان یکی از زیستگاه های طبیعی قابل تحسین آرتمیا محسوب می شود. و از این لحاظ می تواند با منابع مهم تولید طبیعی آرتمیا نظیر دریاچه بزرگ نمک (Great salt lake) در آمریکا که بدون شک نقش حیاتی را در تامین نیازهای جهانی سیست و بیوماس آرتمیا ایفا می کند، قابل مقایسه می باشد.
فعالیت های آبزی پروری در ایران از سال 1960 با پرورش ماهی قزل آلا آغاز شده و در طول دهه گذشته به صنعتی با رشد سریع تبدیل شده است. و براساس اطلاعات منتشر شده توسط فائو، ایران در زمره ده کشور برتر با بالاترین نرخ رشد سالانه در طول دوره سال های 2000 تا 2002 شناخته شده است(FAO, 2007) .
توسعه فعالیت های آبزی پروری در ایران عمدتا در بخش پرورش ماهیان آب شیرین (کپور، قزل آلا و …)، تاس ماهیان، ماهیان دریایی و میگو می باشد. ماهیان آب شیرین در تمام نقاط کشور پرورش داده شده و بالغ بر 50 درصد از تولیدات آبزی پروری را در کشور تشکیل می دهند (سالنامه شیلات ایران، 1389). مصرف سرانه آبزیان نیز در کشور در حال افزایش بوده و بنابراین آبزی پروری در کشورمان درحال تبدیل به یک صنعت پرمنفعت می باشد. و سازمان شیلات ایران برنامه های گسترده ای برای توسعه صنعت آبزی پروری بخصوص در شمال و جنوب کشور تدوین نموده است.
ممنوعیت صید ماهیان خاویاری از سال 1381 از دریای خزر که به عنوان مهمترین زیستگاه این گروه ماهیان با ارزش محسوب می شود (به دلایل مختلف نظیر صید بی رویه، آلودگی آب و هجوم شانه داری که از زئوپلانکتن های این دریا تغذیه می کند)، باعث شده است که به امر پرورش مصنوعی ماهیان خاویاری توسط سازمان های ملی و بین المللی اهمیت بیشتری داده شود.
پرورش میگو نیز در ایران از اوایل دهه 1990 شروع شده و بر اساس مطالعات اولیه بیش از 100000 هکتار اراضی مساعد در طول سواحل خلیج فارس و دریای عمان برای این منظور وجود دارد که تاکنون فقط 40000 هکتار برای این منظور اختصاص یافته است. همچنین تحقیقات و برنامه هایی در مقیاسهای آزمایشی برای پرورش گونه های ماهیان دریایی بومی نظیر هامور ماهی (Epinephelus coioides)، شانک ماهی (Acanthopagrus latus) و ماهی صبیتی (Sparidentex hasta) در استان های جنوبی کشور از سال 2003 شروع شده است و این برنامه در آینده شامل سایر گونه های ارزشمند محلی نیز خواهد بود .(Agh, 2007)
هم اکنون منبع اصلی تامین سیست و زیتوده آرتمیا در ایران که دریاچه ارومیه می باشد خشک شده و نیاز بخش آبزی پروری و پرورش ماهیان آکواریومی بایستی از طریق منابع موجود در کشورهای خارجی تامین شود بنابراین نیاز ضروری وجود دارد که پرورش آرتمیا در حوضه های دیگر که دارای شرایط اکولوژیکی مناسب می باشد گسترش یابد و این نیاز به بدست آوردن دانش پرورش و استفاده از منابع غذایی و بهبود کیفیت محصولات آرتمیا در چنین محیطهای می باشد.
مدیریت موفق و تضمین دستیابی به اهداف این برنامه ها قویا بر کاربرد صحیح و مدرن آرتمیا به عنوان یک منبع غذایی ارزشمند و همچنین به عنوان حامل مواد مغذی ضروری برای نوزادان ماهی و میگو در مراحل اولیه رشد آنها وابسته می باشد. بنابراین و با توجه به شرایط بحرانی حاکم بر دریاچه ارومیه به عنوان مهمترین زیستگاه طبیعی تامین سیست و بیوماس آرتمیا در کشور، امر پرورش مصنوعی آرتمیا در استخر به ویژه در جنوب کشور توجه زیادی را به خود جلب کرده و حتی برنامه هایی در مقیاس آزمایشی نیز انجام شده است.
آرتمیا در محیطهای با شوری بالا در تمام نقاط جهان، در بیش از 300 منطقه جغرافیایی به طور گسترده توزیع و پراکنش دارد (Triantaphyllidis et al., 1998; Van Stappen, 2002). آرتمیا همانند دیگر زئوپلانکتون ها نشان داده است که یک منبع عالی و با دسترسی سریع بعه عنوان غذای زنده بوده (Sorgeloos, 1980) و بخاطر عدم موفقیت غذای مصنوعی تولید شده برای تامین تمام نیازهای انرژتیک لارو ماهیان دریایی هنوز هم به طور وسیعی در آبزی پروری مورد استفاده قرار میگیرد (Oie et al., 1997; Cahu & Zambonino Infanto, 2001).
در بین غذاهای مورد استفاده در پرورش ماهی و میگو، ناپلی گونه های آرتمیا به طور وسیعی بیشترین کاربرد در بین گونه های غذای زنده در تمام دنیا دارد (Bengtson et al., 1991). ارزش غذایی جمعیت های آرتمیا به طور قابل توجهی متغییر بوده که این اختلافات ممکن است مربوط به منطقه جغرافیایی زندگی آرتمیا یا اختلافات بین دسته های مختلف سیست موجود یک منطقه باشد. تغییرات بزرگتر در ترکیب بیوشیمیایی، ممکن است در بین سویه های مختلف آرتمیا مورد انتظار باشد (Leger et al., 1986).
با توجه به اهمیت آرتمیا پرورش آن طی چند دهه اخیر به یکی از فعالیتهای اقتصادی بسیار مهم در صنعت آبزی پروی تبدیل شده است ولی تولید جلبک های تک سلولی بخصوص در مقیاس های بزرگ از عمده ترین محدودیت های تولید انبوه آرتمیا بشمار می رود (Sorgeloos, 2002)، تولید جلبک های تک سلولی مانند دونالیلا سالینا و دونالیلا ترتیولکتا برای کشت و پرورش گونه های مختلف آرتمیا با صرف هزینه گزاف و بکارگیری نیروی انسانی متخصص همراه بوده بنابراین بایستی به دنبال منابع غذایی دیگری برای پرورش آرتمیا بود که فاکتورهایی مثل در دسترس بودن و ارزان قیمت بودن را داشته باشد و در عین حال نیازهای غذایی این موجود را برآورده سازد. لذا استفاده از منابع غذایی حاصل از محصولات جانبی و ارزان قیمت کشاورزی یعنی سبوس گندم، سبوس برنج، کنجاله سویا و … می تواند در پیشبرد این اهداف مفید واقع شود.
تحقیق حاضر بر پایهً سه فرضیه تعریف شد:
H0: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا با سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا باعث افزایش رشد و بقاء نمی شود.
H1: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا با سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا باعث افزایش رشد و بقاء می شود.
H0: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا توسط سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا موجب تغییر کیفیت و ارزش غذایی آرتمیای پرورشی نمی شود.
H1: جایگزینی جلبک دونالیلا سالینا توسط سبوس گندم، سبوس برنج و لاکتوباسیلوس رامنوسوس در جیره غذایی آرتمیا موجب تغییر کیفیت و ارزش غذایی آرتمیای پرورشی می شود.
H0: با تغییر نوع جیره غذایی میزان فعالیت آنزیم های آمیلاز، لیپاز و پروتئاز کل دستگاه گوارش آرتمیا تغییر نمی کند.
H1: با تغییر نوع جیره غذایی میزان فعالیت آنزیم های آمیلاز، لیپاز و پروتئاز کل دستگاه گوارش آرتمیا تغییر می کند.
فصل دوم: بررسی منابع
2-1- تاریخچه آرتمیا
نخستین بار ارزش غذايي و كاربرد آرتميا در تغذية آبزيان در سال 1933 ميلادي توسط Seale در آمريكا و در سال 1939 ميلادي بوسيله Rollefsen (1939) در نروژ مشخص و ثابت گشت. از آن به بعد، آرتمیا به عنوان یک غذای مناسب برای گروه های مختلف جانوری، خصوصا گروه های وسیعی از سخت پوستان و ماهیان آب های شور و شیرین شناخته شده است (Sorgeloos et al., 2001) و فرآورده های مختلف آرتمیا نظیر سیست های کپسول زدایی شده و آرتمیای جوان و بالغ به عنوان جیره غذایی مغذی برای گونه های مختلف ماهیان و سخت پوستان مورد استفاده قرار می گیرد (Dhont & Sorgeloos, 2002; Lim et al., 2003). اگرچه آرتمیا برای چندین قرن شناخته شده بود اما به عنوان غذا برای پرورش مرحله لاروی موجودات ظاهرا از سال 1930 میلادی زمانیکه چندین محقق به این نتیجه رسیده بودند که آرتمیا برای لارو ماهی تازه تفریخ شده یک غذای عالی می باشد مورد استفاده قرار می گرفته است (Seale, 1933; Rollefsen, 1939). در سال 1930 میلادی دریافتند که ناپلی 4/0 میلی متری آرتمیا یک ترکیب غذایی بسیار عالی برای لارو ماهی تازه تفریخ شده می باشد.
سیست های در حال کمون آرتمیا می تواند به مدت طولانی در داخل قوطی نگهداری شوند و هر زمان که به عنوان غذا نیاز به آن باشد تنها در عرض 24 ساعت غذای زنده با ارزشی در اختیار بخش آبزی پروری قرار گیرند. ارزش غذایی آرتمیا مخصوصا برای موجودات دریایی، پایدار و ثابت نبوده و بسته به تغییرات زمانی و جغرافیایی متغییر می باشد (Leger et al, 1986). در دهه اخیر دلیل دو عمل تغییرات غذایی آرتمیا و روش های بهبود فقر کیفیت آرتمیا شناخته شده است.
2-2- مصرف آرتمیا و تقاضای آن
فشار نمایشی کمبود شدید سیست آرتمیا بر گسترش تفریخگاههای آبزی پروری ماهیان دریایی و سخت پوستان مکررا در کنفرانس های بین المللی تاکید می شد (Sorgeloos, 1980). این عقیده ایجاد شده بود که بحث و تحقیق در مورد آرتمیا به فراموشی سپرده شده بود و بدنبال راه حل های برای پرورش غذای جایگزین برای مراحل اولیه لاروی بیشتر ماهیان پرورشی و سخت پوستان بودند (Sorgeloos, 1976). تحقیقات اساسی و کاربردی آرتمیای آب شور در دانشگاه ایالتی Ghent بلژیک در ابتدای دهه 70 شروع شد.Sorgeloos در سال 1976 اذعان داشت که کمبود سیست یک مشکل موقتی و زودگذر است و بدنبال منابع جدیدی در دنیا برای برداشت سیست بوده و همچنین با پرورش آرتمیا و تولید ناپلی و سیست، بخشی از نیاز بخش آبزی پروری را تامین نمود (Sorgeloos, 1976). با این حال، مشکلات جدیدی به دنبال هم ایجاد شدند. کیفیت تفریخ سیست تجاری تولید شده متناقض بوده و ارزش غذایی آرتمیا از منابع مختلف و حتی بین دسته های آنها متفاوت بود (Sorgeloos, 1986). از اواسط دهه 80 میلادی، مصرف سیست آرتمیا به اندازه چندین صد تن در سال افزایش یافت که این به خاطر گسترش جهانی پرورش لارو ماهیان دریایی، میگو و خرچنگ در مقیاس تجاری بود. به عنوان مثال تولید مرحله Fry ماهیان دریایی در مناطق مدیترانه ای با افزایش 5 برابری در سال 1992 همراه بود (Artemia systems). اگرچه غذاهای مصنوعی به عنوان جایگزین ناپلی آرتمیا می تواند بیشتر مورد مصرف قرار گیرند ولی نمی تواند بطور کامل جایگزین آن گردد بخاطر دلایل تغذیه ای (مثل دلپذیری و جذابیت، دردسترس قرار گرفتن و قابلیت هضم آن)، امکان تداخل و تغییر کیفیت آب و در نهایت بدلیل اختلاف قیمت آن می باشد.
از نيمة دوم قرن نوزدهم به بعد مطالعات و تحقيقات وسيعي در رابطه با مورفولوژي، اكولوژي، هيستولوژي، ژنتيك، بيوشيمي، توكسيكولوژي، بيولوژي مولكولي و بسياري از موضوعات ديگر آرتميا آغاز گرديد و سال به سال گسترش بيشتري يافته است. در حال حاضر تحقيقات و پژوهش در مورد موضوعات مختلف آرتميا توسط مركز مرجع آرتميا در دانشگاه گنت بلژيك و هسته‌هاي تحقيقاتي بين‌المللي (I.S.A) در كشورهاي مختلف دنبال مي‌شود (Sorgeloos, 1980). در ايران نيز مركز تحقيقات آرتميا و جانوران آبزي واقع در دانشگاه اروميه، از سال 1373 به پژوهش و تحقیق در مورد آرتميا فعاليت داشته و از آذر ماه سال 1378 بطور رسمي فعاليت خود را در اين زمينه آغاز كرده است. (اين پژوهشکده در حال حاضر به پژوهشکدۀ مطالعات دریاچۀ ارومیه تغییر نام داده است و داراي بخشهاي مطالعاتي و تحقیقاتی در مورد تخم گشايي، چرخة زندگي، صفات توليد مثلي، اکولوژی، ژنتیک و بیولوژی مولکولی، ميكروبيولوژي، پاتولوژي، تعيين كيفيت غذايي، پرورش جلبك و کاربرد آرتمیا در تغذیه لارو آبزیان مي‌باشد).
2-3- رده بندی آرتمیا
آرتمیا یا میگوی آب شور، موجود کوچک و ظریفی است از رده سخت پوستان که به زندگی در آبهای شور سازش پیدا کرده است و به خاطر عدم وجود جانوران شکارچی و رقبای غذایی در چنین محیط هایی با تحمل شرایط سخت طبیعی جهت بقاء نسل خود به صورت توده های بسیار انبوه رشد و تکثیر می نمایند از نظر علم رده بندی به صورت زیر می باشد.
شاخه بند پایان (Arthropoda)
زیر شاخه سخت پوستان (Crustacean)
رده آبشش پایان (Branchiopoda)
راسته بی پوششان (Anostraca)
خانواده آرتمیده (Artemidae)
جنس آرتمیا (Artemia)
گونه فرانسیسکانا (franciscana)
2-4- سویه های آرتمیا
آرتمیا گسترش جهانی دارد و در دنیا در دو گروه تحت عنوان آرتمیای دو جنسی و آرتمیای بکرزا مورد شناسایی قرار گرفته اند، از آرتمیای دو جنسی هشت گونه مهم در دنیا شناخته شده اند که آرتمیای دریاچه ارومیه یکی از آنها می باشد و تحت عنوان آرتمیا ارومیانا معروف است . گونه های دو جنسی شناخته شده، عبارتند از :
Artemia salina
Artemia urmiana
Artemia perimilis
Artemia franciscana
Artemia monica
Artemia sp. kazakhestan
Artemia sianca
2-5- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در دنیا
تاكنون‌ آرتميا در بیش از 600 نقطه از كره‌ زمين‌ یافت شده است ولي‌ هنوز هم‌ ليست‌ پراكندگي‌ جغرافيايي‌ آرتميا يك‌ ليست‌ موقت‌ مي‌باشد (Abatzopoulos et al., 2006)، زيرا تاثیر تنوع‌ فنوتيپي‌ و ژنوتيپي‌ در تعيين‌ كيفيت‌ غذايي‌ آرتميا و سيست‌ آن‌ و اهميت‌ اقتصادي ‌آرتميا منجر به‌ گسترش‌ بيش‌ از حد فعاليتها در زمينه‌ آرتميا شده‌ و با كشف‌ زيستگاههاي‌ جديد خصوصا در آسياي‌ مركزي‌ و چين‌ هنوز هم‌ بر تعداد سويه‌هاي‌ جغرافيايي‌ آن‌ افزوده‌ مي‌گردد. از طرف دیگر توزیع جغرافیایی وسیع آرتمیا، تنوع اکولوژیکی زیستگاه های جدا از هم و سازگاری مناسب گونه های آرتمیا، باعث به وجود آمدن سویه های مختلف جغرافیایی از آرتمیا گردیده است (Abatzopoulos et al., 2006) (شکل1-1).
شکل1-1-پراکنش جهانی گونه های مختلف آرتمیا (Van Stappen, 2002)
2-6- پراکنش جغرافیایی آرتمیا در ایران
مهمترين‌ زيستگاه‌ آرتميا در ايران‌، درياچه‌ اروميه‌ مي‌باشد كه‌ وجود آرتميا در آن‌ براي‌ اولين ‌بار در سال‌ 1899 ميلادي‌ توسط گانتر گزارش‌ گرديده‌(Gunther, 1900) و در سال‌ 1976 توسط ‌ Clarkو Bowenتحت‌ گونه‌ جداگانه‌اي‌ بنام‌ آرتميا اروميانا1 نامگذاري‌ شده‌ است.
علاوه‌ بر آرتمياي‌ دوجنسي‌ كه‌ در درياچه‌ اروميه‌ زندگي‌ مي‌كند، نوعي‌ آرتمياي‌ بكرزا نيز در بركه‌هاي‌ اطراف‌ درياچه‌ اروميه‌ وجود دارد كه‌ اولين‌ بار در سال‌ 1376 شناسايي‌ وگزارش‌ شده‌ است‌ (آق‌ و نوري‌، 1376).
طبق‌ بررسيهاي‌ انجام‌ گرفته‌ در سالهاي‌ اخير علاوه‌ بر موارد فوق‌ وجود آرتميا در چندین منطقه‌ ديگر كشور نيز گزارش‌ شده‌ است (Agh, 2002; Agh et al., 2007) كه‌ عبارتند از:
-درياچه‌ نمك‌ و حوض‌ سلطان‌ قم‌ و آبگيرهاي‌ اطراف‌ آن‌ در استان‌ قم‌
– آبگيرهاي‌ اينچه‌ و شور در نزديكي‌ منطقه‌ آق‌ قلا در استان‌ گلستان‌
– درياچه‌ جازموريان‌ در استان‌ كرمان‌
– آبگير ورمال‌ در استان‌ سيستان‌ و بلوچستان‌
– درياچه‌هاي‌ مهارلو، بختگان‌ و طشك‌ در استان‌ فارس‌
-آبگير نوق در رفسنجان‌ استان‌ كرمان‌
-مرداب‌ گاو خوني‌ در استان‌ يزد
-درياچه‌ ميغان‌ در استان‌ مركزي‌
-كال‌ شور گناباد در استان‌ خراسان‌
2-7- زیست شناسی آرتمیا
بدن آرتمیا از سه قسمت سر، سینه ، شکم تشکیل شده است.
در قسمت سر ضمائمی از جمله یک جفت شاخکهای حسی کوچک (Antennula)، یک جفت چنگک یا شاخکهای قلابدار بزرگ (Antenna)، یک جفت چشم مرکب (Compound eye)، یک جفت آرواره (Mandidles) و یک عدد لب بالا (Labrum) وجود دارند. آنتنها در جنس نر رشد بسیار زیادی کرده و به قلابهای عضلانی قوی تبدیل می شوند که صفت مشخصه جنس نر می باشد و در جفتگیری مورد استفاده قرار می گیرد.
در ناحیه سینه یازده جفت پاهای سینه ای وجود دارند که ساختمان تمام آنها یکسان بوده و دارای وظایف بسیار مهمی هستند. پاهای سینه ای یا Thoracopodes علاوه بر وظیفه حرکتی دارای وظیفه تغذیه ای نیز هستند و اندامهای تنظیم فشار اسمزی (Exopodites) و آبششها (Epipodites) نیز روی پاهای سینه ای واقع شده اند. در بخش میانی شکمی ناحیه سینه شیار غذایی وجود دارد که با عمل مژکی باعث انتقال ذرات غذایی بطرف آرواره ها می گردد.
ناحیه شکمی طویل و استوانه ای بوده و از هشت بند تشکیل یافته است. دو بند اول را به دلیل قرار گرفتن اندامهای تولید مثلی در این ناحیه بندهای تولید مثلی یا بندهای جنسی می گویند. در جنس نر اندامهای تولید مثلی شامل یک جفت بیضه، مجاری دفران و یک جفت پنیس یا آلت جفتگیری است و در جنس ماده شامل یک جفت تخمدان، لوله های تخمک برو رحم است. بیضه ها و تخمدانها در درون شکم قرار دارند در حالیکه پنیس ها و رحم از سطح شکمی بندهای جنسی آویزانند. در انتهای ناحیه شکمی یک بند با انتهای منشعب وجود دارد که تلسون (Telson) نامیده می شود و دو انشعاب انتهایی آن فورکا (Furca) نام دارد. روی هر فورکای آرتمیای بالغ دریاچه ارومیه 2 الی 4 تار مژکدار دیده می شود (آق و همکاران، 1381).
2-7-1- چرخه زندگی آرتمیا
شکل 2-1 چرخه زندگی آرتمیا را بطورخلاصه نمایش می دهد. در حالت عادی تخم های بارور شده در کیسه تخمی ماده ها به ناپلیوس های با شنای آزاد (تولید مثل تخم گذار- زنده زایی) و یا در حالت دیگر (مثلا شوری بالا، مقدار پایین اکسیژن و…)، زمانی که به مرحله تکاملی گاسترولا می رسند، جنین توسط یک غشای ضخیمی که از غدد پوستی قهوه ای واقع در تخمدان ترشح می شود، احاطه شده و بصورت سیست هایی که در یک حالت خفته قرار دارند، رها می شوند (تولید مثل تخم گذاری).(Jumalon et al., 1982) حالت تخم گذاری و تخم گذاری زنده زایی در تمام سویه های آرتمیا دیده می شوند، که تغییر در روش تولید مثلی در محیط های طبیعی، وابستگی زیادی به شرایط محیطی آن منطقه دارد.(Lenz, 1987) سایر پارامترهای اکولوژیکی نظیر درجۀ حرارت، شوری، دورۀ نوری و تعداد دفعات تولید مثلی نیز در تغییر و تعیین شکل و روش تولید مثلی دخالت دارند.(Berthelemy-Okazaki & Hedgecock., 1987)
ماده ها در طول دوره تولید مثل می توانند بین دو حالت تولید مثلی تخم گذاری یا تخم گذاری زنده زایی در تغییر باشند.
شکل 2-1 چرخه زندگی آرتمیا (Jumalon et al., 1982)
2-7-2- تولید مثل آرتمیا
به طور کلی دو نوع مختلف آرتمیا، تحت نام های آرتمیای دو جنسی و آرتمیای بکرزا، در ایام مختلف سال تحت شرایط متفاوت به دو شیوه تخم گذاری– زنده زایی (Ovivivparaty) و تخم گذاری (Oviparaty) تولید مثل می نماید. تولید مثل در آرتمیای بکرزا فقط با جنس ماده بوده و عمل تخمگذاری و یا زنده زایی بدون دخالت جنس نر صورت می گیرد.
۲-۸- مراحل رشد و نمو آرتمیا
2-8-1 سیست آرتمیا
اندازه سیست آرتمیا در حدود 200 الی 300 میکرومتر بوده و به رنگ قهوه ای می باشد. غلاف سیست از سه لایه تشکیل یافته است: کوریون خارجی، غشاء کوتیکولی خارجی و کوتیکول جنینی. کوریون خارجی (Outer chorion) که معمولاً 6 الی 8 میکرومتر ضخامت دارد خود از سه لایه تشکیل یافته است: غشاء خارجی (Outer membrane)، لایه کورتیکال (Cortical layer) و لایه آلوئولار (Alveolar layer). کوریون خارجی پوشش سختی است که از لیپوپروتئین حاوی کیتین و هماتین تشکیل یافته و در واقع غلظت هماتین رنگ پوسته سیست را تعیین می کند که ممکن است از قهوه ای خیلی کم رنگ متمایل به زرد تا قهوه ای پررنگ متغییر باشد (Anderson, 1967).
وظیفه اصلی کوریون خارجی محافظت از جنین در مقابل آسیبهای مکانیکی و همچنین در مقابل تشعشعات ماوراء بنفش نور خورشید است. وظیفه دیگر کوریون که مربوط به لایه آلوئولار می باشد کمک در شناور ماندن سیست در سطح آب است.
غشاء کوتیکولی خارجی، غشاء چند لایه ای است با عمل فیلتراسیون بسیار ویژه که به عنوان سدی در مقابل نفوذ مولکولهایی بزرگتر از Co2 عمل می نماید.
کوتیکول جنینی لایه ای است شفاف و بسیار انعطاف پذیر که از دو لایه بنامهای لایه فیبری خارجی (Outer fibrous layer) و غشاء کوتیکولی داخلی (Inner cuticular membrane). کوتیکول جنینی معمولاً بین 8/1 الی 2/2 میکرومتر ضخامت دارد ولی تحت شرایط خاصی بسیار ضخیمتر می شود. هر سیت حاوی جنینی است در مرحله گاسترولا که تحت شرایط رطوبت پایینتر از 10 درصد غیر فعال باقی می ماند. با افزایش میزان رطوبت سیستها به بالاتر از 10 درصد و قرار گرفتن آنها در مجاورت اکسیژن کافی فعالیتهای متابولیکی جنین شروع می شود.
دوره های رشد آرتمیا عبارتند از :
1– دوره پیش ناپلیوسی Pre-nauplius period
2– دوره ناپلیوسی (اینستار یک) Nauplius period
3– دوره متاناپلیوسی (اینستار دو تا پنج) Meta-nauplius period
4– دوره پست متاناپلیوسی ( اینستار شش تا دوازده ) Post meta nauplius period
5– دوره پست لاروی ( اینستار سیزده تا هفده ) Post larval period
6– مرحله بلوغ Adult period
دوره ناپلیوسی: 14 الی 36 ساعت بعد از آماده شدن شرایط رشد برای سیستها پوسته خارجی سیستها ترک می خورد و لارو به تدریج خارج می شود، لارو در حال خروج از پوسته سیست را پیش ناپلیوس E1 می گویند. لارو به محض خروج از سیست هنوز در یک غشاء نازک و شفاف به نام غشاء تفریخ قرار دارد که این حالت را پیش ناپلیوس مرحله E2 گویند (Anderson, 1967).
2-8-2- ناپلیوس
اندازه آن 400 الی 500 میکرومتر است. لارو آرتمیا در دوره ناپلیوسی که تقریباً 12 ساعت طول می کشد فقط از مواد ذخیره ای خود استفاده می کند (Bengtson et al., 1991).
2-8-3- متاناپلیوس ها
اصطلاح متاناپلیوسها به لارو آرتمیا در اینستارهای ۵-۲ اطلاق می شود اکثر ناپلیوسها پس از تفریخ ذخیره غذایی خود را حداکثر تا 3 الی 4 روز مصرف می کنند و در صورت عدم تغذیه از گرسنگی می میرند بنابراین جهت استفاده از متاناپلیوسها به عنوان غذای آبزیان بهتر است اول به خود آنها غذا داده شود (Bengtson et al., 1991). این به این معنا است که آنها را بایستی با استفاده از جلبک تغذیه نمود و به همین دلیل استفاده از متاناپلیوسها در پرورش آبزیان محدود بود ولی در سالهای اخیر با معرفی روش های غنی سازی آرتمیا، روش ساده تری جهت پرورش آرتمیا تا مراحل متاناپلیوسی ارائه گردیده که امروز در سراسر جهان مورد استفاده قرار می گیرد (Bengtson et al., 1991). مهمترین عامل که بهره برداری از متاناپلیوسها را محدود می نماید اندازه بزرگ آنهاست (اندازه متاناپلیوسها در مراحل مختلف رشد بین 500 الی 800 میکرومتر می باشد. لارو بسیاری از ماهیها و سخت پوستان تا چند روز و حتی گاهی تا چند هفته پس از شروع تغذیه قادر به استفاده از ذرات غذایی به این بزرگی نیست (Bengtson et al., 1991; Sorgeloos, 1997).
از طرف دیگر آبزیانی که می توانند از متاناپلیوسها استفاده نمایند از ارزش غذایی افزوده آنها که احتمالاً با تغذیه از جلبک و یا غنی سازی کسب نموده اند بهره مند می شوند. استفاده از متاناپلیوسها برای تغذیه این تیمار از آبزیان از اهمیت ویژه ای برخوردار است، علاوه بر این میزان انرژی موجود در هر متاناپلیوس نیز به مراتب بیشتر از لارو تازه تفریخ یافته است بنابراین در مقایسه با تغذیه از لاروهای تازه تفریخ یافته که از نظر اندازه نیز احتمالاً چندان مقبول نیستند آبزی شکارچی در طی تغذیه از متاناپلیوس ها با صرف انرژی کمتر مواد غذایی و ارزش انرژی زایی مورد نیاز خود را بدست می آورد (Bengtson et al., 1991).
2-8-4- پست متاناپلیوس
با پنجمین پوست اندازی دوره متاناپلیوس به پایان می رسد و لارو وارد دوره پست متاناپلیوسی می گردد که دارای هفت مرحله رشد است این مرحله از پست متاناپلیوسی یک اینستار شش شروع و به پست متاناپلیوسی هفت یا اینستار دوازدهم ختم می شود (Bengtson et al., 1991).
2-8-5- دوره پست لاروی
دوره پست لاروی بعد از اینکه مرحله پست متاناپلیوس به پایان می رسد، شروع می شود و دوره قبل از بلوغ می باشد دوره پست لاروی پنج مرحله دارد و شامل اینستار 13 الی 17 می باشد، تغییرات اساسی در این مدت عبارتند از :
رشد پایکهای چشمی و بزرگتر شدن چشمهای مرکب، رشد اندامهای تولید مثلی نر و ماده، کوچک شدن شاخکها در آرتمیای ماده، رشد شاخکها در آرتمیای نر و داسی شکل شدن آنها (Sorgeloos et al., 1976).
2-8-6- آرتمیا های جوان و بالغ
این دو



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید