معاونت پژوهش و فن آوری
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با یاری از خداوند سبحان و اعتقاد به این که عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهمیت جایگاه دانشگاه در اعتلای فرهنگ و تمدن بشری،ما دانشجویان و اعضای هیئت علمي‌واحدهای دانشگاه آزاد اسلامي‌متعهد مي‌گردیم اصول زیر را در انجام فعالیت‌هاي پژوهشی مد نظر قرار داده و از آن تخطی نکنیم:
1-اصل حقیقت جویی: تلاش در راستای پی جویی حقیقت و وفاداری به آن و دوری از هرگونه پنهان سازی حقیقت.
2-اصل رعایت حقوق: التزام به رعایت کامل حقوق پژوهشگران و پژوهیدگان(انسان،حیوان و نبات) و سایر صاحبان حق.
3- اصل مالکیت مادی و معنوی: تعهد به رعایت کامل حقوق مادی و معنوی دانشگاه و کلیه همکاران پژوهش.
4- اصل منافع ملی: تعهد به رعایت مصالح ملی و در نظر داشتن پیشبرد و توسعه کشور در کلیه همکاران پژوهش.
5- اصل رعایت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هر گونه جانب داری غیر علمي‌و حفاظت از اموال، تجهیزات و منابع در اختیار.
6- اصل رازداری: تعهد به صیانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد،سازمان ها و کشور و کلیه افراد و نهادهای مرتبط با تحقیق.
7- اصل احترام: تعهد به رعایت حریم ها و حرمت ها در انجام تحقیقات و رعایت جانب نقد و خودداری از هر گونه حرمت شکنی.
8- اصل ترویج: تعهد به رواج دانش و اشاعه نتایج آن به همکاران علمي‌و دانشجویان به غیر از مواردی که منع قانونی دارد.
9- اصل برائت: التزام به برائت جویی از هرگونه رفتار غیر حرفه ای و اعلام موضع نسبت به کسانی که حوزه علم و پژوهش را به شائبه‌هاي غیر علمي‌مي‌آلایند.
دانشگاه آزاد اسلامي
واحد ایلام
تعهد نامه اصالت رساله يا پايان نامه
اینجانب سمیرا پیری دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته رشته منابع طبیعی گرایش جنگل شناسی و اکولوژی جنگل که در تاریخ 1/ 6/ 1393 از پایان نامه خودباعنوان: مطالعه شرایط رویشگاهی لرگ (Pterocarya fraxinifolia (Poir) Spach) در دره لارت بدره – استان ایلام. با نمره 19 (نوزده) ودرجه عالی دفاع نموده ام، بدین وسیله متعهد مي‌شوم:
1. اين پايان نامه حاصل تحقيق و پژوهش انجام شده توسط اينجانب بوده ودر مواردي كه از دستاوردهاي علمي وپژوهشي ديگران (اعم از پايان نامه ،كتاب ،ومقاله) استفاده نموده ام ، مطابق ضوابط و رويه موجود ، نام منبع مورد استفاده وساير مشخصات آن را در فهرست مربوطه ذكر ودرج كرده ام.
2. اين پايان نامه قبلا براي دريافت هيچ مدرك تحصيلي (هم سطح، پايين تر يا بالاتر)در ساير دانشگاهها وموسسات عالي ارائه نشده است.
3. چنانچه بعد از فراغت از تحصيل ، قصد استفاده يا هر گونه بهره برداري اعم از چاپ كتاب ، ثبت واختراع و… از اين پايان نامه را داشته باشم ، از حوزه معاونت پژوهشي واحد محلات مجوز هاي مربوطه را اخذ نمايم و در صورت ارائه مقاله در همايشها و مجلات با ذكر نام دانشگاه آزاد اسلامي واحدمحلات در كنار نام نويسندگان به نحوي كه تعلق اثر به دانشگاه آزاد اسلامي واحد محلات كامل مسجل باشد حقوق دانشگاه را رعايت نماييم.
4. چنانچه در هر مقطع زماني خلاف موارد فوق ثابت شود ، عواقب ناشي از آن را مي پذيرم و واحد دانشگاهي مجاز است با اينجانب مطابق با ضوابط ومقررات رفتار نموده ودر صورت ابطال مدرك تحصيلي ام هيچگونه ادعايي نخواهم داشت.
سميرا پيري
تاريخ و امضاء:
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد ایلام
دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی
پایان نامه جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد مهندسی منابع طبیعی (M.Sc.)
گرایش: جنگل شناسی و اکولوژی جنگل
عنوان :
مطالعه شرایط رویشگاهی لرگ (Pterocarya fraxinifolia (Poir) Spach) در دره لارت بدره – استان ایلام
استاد راهنما :
دکتر علی رستمی

استاد مشاور :
دکتر جواد میرزایی
نگارش :
سمیــرا پیــری
تابستان 1393
سپاسگزاري:
پژوهش حاضر حاصل زحمات، همدلی، همیاری و محبتهای عده زیادی از افراد خانواده، دوستان و اساتید محترم اینجانب میباشد. در اینجا بر خود لازم میدانم از زحمات استاد راهنما، آقای دکتر علی رستمي‌و استاد مشاور، آقای دکتر جواد میرزایی سپاسگذاری کنم.
و در پایان از زحمات و تلاشهای بیدریغ خانوادهام در به انجام رسانیدن هرچه بهتر این پژوهش کمال تشکر و قدردانی را دارم.
سمیرا پیری
تابستان 1393
تقـدیم به :
همسـر و فرزند شکیب و مهربانم
پدر و مـادر مهربان و دلسوزم
به پاس یاری، دلگرمي‌و تحمل مشقات دوران تحصیلم.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده1
فصل اول: مقدمه و کلیات تحقیق
1-1 مقدمه3
1-1-1 ضرورت تحقيق5
1-1-2 سوالات6
1-1-3 اهداف تحقیق6
1-1-4 فرضیات6
1-2 کلیات7
1-2-1 تعاریف7
1-2-1-1 اکولوژی7
1-2-1-2 اکولوژی جنگل7
1-2-1-3 حوزه آبریز7
1-2-1-4 رویشگاه7
1-2-1-5 ذخیرهگاه جنگلی7
1-2-2 پارکها و ذخیره گاه های جنگلی8
1-2-2-1 ذخیرهگاه های جنگلی9
1-2-3 رویشگاه زاگرس10
1-2-3-1 جنگل های پیوسته ناحیه رویشی زاگرس14
1-2-3-2 جنگل های منفصل حوزه رویشی زاگرس14
1-2-3-3 زمین شناسی و خاکشناسی15
1-2-3-4 خصوصیات اقلیمي‌ناحیه رویشی زاگرس15
1-2-4 اسامي‌لرگ16
1-2-5 طبقه بندی لرگ16
1-2-5-1 کلید شناسی16
1-2-6 ويژگيهاي مورفولوژي لرگ17
1-2-7 جنگلهای جهان و پراکنش لرگ در دنیا18
1-2-8 جنگلهای ایران و پراکنش لرگ در آن21
1-2-9 فسیل شناسی لرگ23
1-2-10 استفاده‌هاي صنعتی و غذایی لرگ24
فصل دوم: سابقه تحقیق
2-1 مروری بر مطالعات انجام شده بر روی لرگ26
2-2 مطالعات داخل کشور26
2-3 مطالعات خارج از کشور39
فصل سوم: مواد و روش ها
3- مواد و روش46
3-1 مواد46
3-1-1 موقعیت جغرافیایی منطقه مورد مطالعه46
3-1-2 وضعیت هواشناسی منطقه49
3-1-3 خصوصیات زمین شناسی50
3-1-3-1 سازند آسماری50
3-1-3-2 سازند پابده51
3-1-4 بررسی حیات وحش51
3-1-4-1 پستانداران52
3-1-4-2 خزندگان53
3-1-4-3 پرندگان53
3-1-4-4 گونه‌هاي در حال انقراض54
3-1-5 وضعیت اقتصادی اجتماعی54
3-1-5-1 روستاهای حاشیه ذخیره گاه54
3-1-5-2 تعداد واحد دامي‌در جوار و داخل ذخیره گاه56
3-2 روش تحقیق57
3-2-1 روش نمونه برداری58
3-2-1-1 نمونه برداری از عوامل محیطی58
3-2-1-1-1 عوامل فیزیوگرافیک58
3-2-1-1-2 عوامل خاکی58
3-2-2 روش آماربرداری و اندازه گیری پارامترهای مورد بررسی درختان رویشگاه58
3-2-3 روش تجزیه و تحلیل داده ها58
3-2-4 روش مطالعه زادآوری59
3-2-5 روش مطالعه گونه‌هاي کف رویشگاه59
فصل چهارم: نتایج
4- نتایج61
4-1 نتایج کمی61
4-1-1 فلور منطقه61
4-1-2 ترکیب گونه ای توده66
4-1-3 قطر برابر سینه67
4-1-4 ارتفاع کل70
4-1-5 ارتفاع تنه72
4-1-6 ارتفاع تاج پوشش73
4-1-7 نتایج سطح مقطع74
4-1-8 حجم75
4-1-9 بررسی سطح تاج پوشش76
4-1-10 بررسی زادآوری78
4-1-11 بررسی پوشش کف جنگل79
4-2 نتایج کیفی81
4-2-1 سلامت تاج81
4-2-2 سلامت تنه82
4-2-3 بررسی وضعیت تنه بلحاظ صاف و سیلندریک بودن83
4-3 نتایج بررسی‌هاي خاک شناسی84
4-3-1 آنالیز ارتباط خاک با رویشگاه87
4-3-2 نتایج مقایسه مولفه های خاک در دو منطقه شاهد و لرگ87
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1 بحث و نتیجه گیری91
5-2 مشکلات و معضلات تهدید کننده منطقه97
5-3 پیشنهادات100
منابع و مأخذ102
چكيده انگليسي113
فهرست جدول‌ها
عنوان صفحه
جدول 1-2 : تقسیم بندی مناطق رویشی جهان توسط بروکمن20
جدول 3-1: لیست پستانداران موجود در منطقه52
جدول 3-2: لیست پرندگان موجود در منطقه53
جدول 3-3: لیست گونه‌هاي در حال انقراض منطقه54
جدول 3-4: جمعیت مراکز جمعیتی حاشیه ذخیره گاه لرگ56
جدول 3-5: تعداد وانواع دام و طیور مراکز جمعیتی حاشیه ذخیره گاه57
جدول 4-1: مشخصات فلورستیکی ذخیرهگاه62
جدول 4-2 : مشخصات درختان لرگ و گونه‌هاي همراه66
جدول 4-3: نتایج قطر برابر سینه درختان لرگ در رویشگاه67
جدول 4-4: نتایج قطر برابر سینه کل درختان ذخیرهگاه لرگ68
جدول 4-5: نتایج قطر برابر سینه برای کل درختان ذخیرهگاه69
جدول 4-6: نتایج ارتفاع برای درختان لرگ در ذخیرهگاه70
جدول 4-7: نتایج ارتفاع تمامي‌درختان ذخیرهگاه71
جدول 4-8: نتایج ارتفاع برای کل درختان ذخیرهگاه71
جدول 4-9: نتایج ارتفاع تنه درختان لرگ72
جدول 4-10: نتایج ارتفاع تنه درختان ذخیرهگاه به تفکیک گونه73
جدول 4-11: نتایج ارتفاع تنه برای کل درختان ذخیره گاه73
جدول 4-12: نتایج ارتفاع تاج پوشش درختان لرگ73
جدول 4-13: نتایج ارتفاع تاج پوشش درختان ذخیرهگاه به تفکیک گونه74
جدول 4-14: نتایج ارتفاع تاج پوشش برای کل درختان ذخیرهگاه74
جدول 4-15: نتایج سطح مقطع درختان لرگ74
جدول 4-16: نتایج سطح مقطع به تفکیک گونه ها75
جدول 4-17: نتایج سطح مقطع کل توده75
جدول 4-18: نتایج حجم درختان لرگ75
جدول 4-19: نتایج حجم به تفکیک گونه ها75
جدول 4-20: نتایج حجم کل ذخیرهگاه76
جدول 4-21: نتایج سطح تاج پوشش درخت لرگ76
جدول 4-22: نتایج سطح تاج پوشش ذخیرهگاه به تفکیک گونه76
جدول 4-23: نتایج سطح تاج پوشش کل توده77
جدول 4-24: نتایج قطر متوسط تاج پوشش لرگ78
جدول 4-25: نتایج قطر متوسط تاج پوشش لرگ برای کل توده به تفکیک گونه78
جدول 4-26: نتایج زادآوری لرگ در ذخیرهگاه79
جدول 4-27: نتایج بررسی سلامت تاج درختان لرگ80
جدول 4-28: نتایج بررسی سلامت تنه درختان لرگ82
جدول 4-29: نتیجه بررسی صاف و سیلندریک بودن تنه لرگ83
جدول 4-30: نتایج آنالیز خاک برای دادههایی که معنی دار نبوده اند در ذخیره گاه لرگ85
جدول 4-31: مقایسه میانگین ها برای داده هایی که معنی دار نبوده اند88
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 3-1 : نمودار آمبرو ترمیک ایستگاه دره شهر طی دوره آماری (1390 – 1381)49
نمودار 4-1 : درصد حضور گونه لرگ در کل ذخیره گاه66
نمودار4-2 : میزان ترکیب و درصد گونه های مختلف در ذخیره گاه67
نمودار 4-3: پراکنش درختان لرگ در طبقات قطری مختلف68
نمودار 4-4: پراکنش درختان ذخیره گاه در طبقات قطری69
نمودار 4-5: پراکنش درختان لرگ در طبقات ارتفاعی70
نمودار4-6: پراکنش کل درختان توده در طبقات ارتفاعی71
نمودار 4-7: منحنی ارتفاع درختان لرگ72
نمودار 4-8: درصد مساحت تاج پوشش درختان ذخیره گاه77
نمودار 4-9: درصد سلامت تاج درختان لرگ از نظر آفت80
نمودار 4-10: درصد سلامت تنه درختان لرگ بلحاظ پوکی تنه و گره الیافی82
نمودار 4-11: درصد سلامت تنه درختان لرگ بلحاظ صاف و سیلندریک بودن82
نمودار 4-12: مقدار پتاسیم آنالیز شده در ذخیرگاه لرگ84
نمودار 4-13: مقدار فسفر آنالیز شده در ذخیرگاه لرگ85
نمودار 4-14: مقدار شوری خاک آنالیز شده در ذخیرگاه لرگ85
نمودار 4-15: مقایسه میزان میانگین پتاسیم در خاک دو منطقه لرگ و شاهد87
نمودار 4-16: مقایسه میانگین فسفر در خاک دو منطقه لرگ و شاهد87
نمودار 4-17: مقایسه میانگین شوری در خاک دو منطقه لرگ و شاهد89
فهرست شكل‌ها
عنوان صفحه

شکل 1-1 : نقشه پراکنش لرگ در جهان21
شکل 3-1 : موقعیت توده لرگ در دره لارت، بدره، استان ایلام46
شکل 3-2: تصویر کلی از منطقه مورد مطالعه47
چکیده
هدف از پژوهش حاضر مطالعه شرایط رویشگاهی لرگ (Pterocarya Fraxinifolia (Poir) Spach) در دره لارت در شهرستان بدره- استان ایلام است. بدلیل محدود بودن عرصه تحت پوشش توده لرگ، پس از ثبت موقعیت تمام پایه‌هاي لرگ در حافظه GPS، آماربرداری صد در صد از مشخصه‌هاي کمي‌و کیفی تمامي‌درختان لرگ و گونههای همراه از جمله ارتفاع کل، ارتفاع تنه، ارتفاع تاج، قطر برابرسینه، قطرهای بزرگ و کوچک تاج، میزان و نوع زادآوری، بررسی پوشش کف، بررسیهای سلامت تاج و تنه درختان بلحاظ آفات و بیماریها انجام شد. برای تجزیه و تحلیل دادههای اولیه که در منطقه اندازهگیری شده بودند از فرمولها و روابط مخصوص آماربرداری جنگل، نرمافزارهای Excel و SPSS استفاده گردید. جهت بررسیهای خاکشناسی، نمونه‌هاي خاک از عمق 20 – 0 سانتی متری از عرصه تحت پوشش لرگ و منطقه شاهد تهیه و جهت تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده شد. نتایج نشان داد که خاک منطقه دارای بافت رسی لومي‌تا شنی رسی لومي‌است و pH منطقه از 15/7 تا 4/7 متغیر میباشد. ماده آلی منطقه از 26/1 تا 94/3 درصد در نوسان بود. مقایسه آنالیزهای خاکشناسی در مناطق استقرار لرگ و شاهد، اختلافات معنی داری را در رابطه با پتاسیم، فسفر و میزان شوری نشان داد بنحوی که متوسط میزان هرکدام به ترتیب در منطقه شاهد، 5/2، 2 و 2 برابر منطقه استقرار لرگ بود. سایر آنالیزهای خاک برای دیگر فاکتورها مانند اسیدیته، نیتروژن، ماده آلی، وزن مخصوص ظاهری، درصد ذرات رس، شن و سیلت و بافت خاک، اختلافات معنی داری را نشان نداده و بسیار نزدیک به هم بود. نتایج نشان داد که میانگین، حداقل و حداکثر قطر پایه ها به ترتیب 56/39، 7 و 91 سانتی متر بوده. حداقل و حداکثر ارتفاع درختان لرگ به ترتیب 05/2 و 20 متر مي‌باشد. میانگین ارتفاع درختان لرگ به روش لوری برابر 34/14 متر محاسبه گردید. حداکثر و حداقل ارتفاع تنه به ترتیب 12 و 1 متر بود. میانگین حجم درختان و میانگین سطح مقطع به ترتیب 11079/1 متر مکعب و 161471/0 متر مربع اندازهگیری گردید. تجدید حیات درختان لرگ بطور متوسط برابر با 5/707 اصله در هکتار به صورت صد در صد شاخه زاد بوده است. میزان تاج پوشش توده یاد شده نیز 05/30 درصد تعیین شد.
کلمات کلیدی: شرایط رویشگاهی، لرگ، دره لارت، بدره، ایلام.
فصل اول
مقدمه و کلیات تحقیق
1-1 مقدمه
جنگل‌هاي ایران با تنوع زیست محیطی در شرایط متفاوت رویشگاهی، در مناطق مختلف حضور پیدا نموده اند. این حضور برای بعضی از گونه‌هاي درختی در بعضی از مناطق شگفت انگیز و غیر قابل تصور است. یکی از این مناطق رویشگاه منحصربفرد در زاگرس مرکزی بویژه در استان ایلام است که شامل توده لرگ میباشد. وجود این گونه در این منطقه برای هر کارشناس، محقق علوم جنگل و اکولوژیست در حوزه رویشی زاگرس سوال برانگیز است. توده حاضر به لحاظ جنبه‌هاي زیست محیطی و اهمیت ژنتیکی، بدون شک در زمره ذخایر ژنتیکی در عرصه زاگرس و منطقه قرار دارد.
رویشگاه زاگرس بخش وسیعی از سلسله جبال زاگرس را شامل مي‌شود که از شمال غربی کشور، یعنی شهرستان پیرانشهر شروع و تا حوالی شهرستان فیروزآباد کشیده مي‌شود. جنگلهای زاگرس را تحت عنوان جنگلهای نیمه خشک طبقه بندی کرده که بیشترین تاثیر را در تامین آب، حفظ خاک، تعدیل آب و هوا و تعادل اقتصادی و اجتماعی در کل کشور را دارند (ثاقب طالبی و همکاران 1383). جنگلهای منطقه زاگرس به دلیل اهمیت زیاد حفاظتی آب و خاک باید حالت جنگلهای حمایتی، حفاظتی و احیایی به خود گیرند و در این راستا نیز دخالت ها در این جنگلها باید بصورت ملایم و همگام با طبیعت باشد. آنچه در مورد تمام جنگلهای ایران حائز اهمیت بسیار مي‌باشد، جلوگیری از روند تخریب کمي‌و کیفی جنگلها است. مساحت جنگلهای زاگرس در گذشته بیش از ده میلیون هکتار بوده که به دلیل بهره برداری بی رویه طی سالیان دراز مساحت این جنگلها دائما سیر نزولی را پیموده و متاسفانه این روند هنوز هم ادامه دارد (مهاجر1385).
88 درصد از مساحت استان ایلام را عرصه‌هاي طبیعی شامل جنگل، مرتع ، بیابان و … تشکیل داده است. جنگلهاي استان ايلام جزء جوامع جنگلي مناطق خشك و نيمه‌خشك سلسله جبال زاگرس مي‌باشد که سهم جنگلهای استان 667/641 هکتار است. از مجموع کل جنگلهای استان حدود 4000 هکتار دست کاشت، 7200 هكتار بیشه زار، 416800 هكتار تنک، 211084 هکتار نیمه انبوه و 2593 هکتار آن انبوه است. تیپ غالب جنگلهای استان، بلوط (90 درصد) وگونه هاي همراه شامل بنه، ارژن، بادام کوهی، داغداغان، کنار، کیکم، کهور، پده و … مي‌باشد. از جمله گونه‌هاي نادر گیاهی استان ایلام میتوان به گلابی وحشی، سماق، ارغوان، لرگ، زربین و … اشاره کرد كه ذخيره گاه‌هاي استان مي باشند. از گونه‌هاي اقتصادی جنگلهای استان، گونه با ارزش اقتصادی بنه را میتوان نام برد.
نظر به اينكه اكوسيستم ها همانند حلقه هاي زنجير به هم مرتبط شده، اكوسيستم جهاني يا Biosphere را به وجود مي آورند، در نتيجه انهدام يك اكوسيستم محلي به مانند پاره شدن يكي از حلقه هاي زنجيره بيوسفر مي باشد. بدين ترتيب تاثير سوء در اين اكوسيستم ها (محلي، منطقه اي، ملي، فراملي و فرامنطقه اي) خواهد گذاشت و در نهايت اكوسيستم جهاني در معرض انهدام قرار ميگيرد. امروزه بدلیل افزایش جمعيت، بهرهبرداری‌هاي بی رویه و غیر اصولی از جنگل، چرای دام، خشکسالی ها، کاهش تنوع زیستی، آفات، امراض و بیماری ها، حیات این نعمات خدادادی و ارزشمند در معرض خطر مي‌باشد و روند تخریب جنگلها و منابع طبیعی روز به روز سرعت میگیرد. که این موضوع خود گواه بر لزوم کسب آگاهی و شناخت از این مسائل مهم جهت چاره اندیشی و اتخاذ شیوه مدیریتی مناسب و کارآمد، بمنظور حفاظت و احیای جنگل هاست.
بوم سازگان دريايي، جنگلي، بياباني، مرتعي، توندرائی، ساواني و… هنگامي از ثبات كافي برخوردارند كه داراي تنوع زيستي كافي و كامل باشند. تمامي اين بوم سازگانها در زندگي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و روحي انسانها نقش بسيار مهمي دارند. نبود يا كم ثباتي آنها، كمبودي است براي زندگي سالم بشري. براثر ازياد جمعيت، پيشرفت صنعت و بهره برداري بي رويه از زمين، با وجود كوشش هاي انجام شده در دهه‌هاي اخير، اين تنوع زيستي در بسياري از مناطق شديدا به خطر افتاده است. از اين رو حفاظت و احياي مجدد آن در شمار يكي از وظايف مهم پيش روي بشر محسوب مي شود.
برنامه ريزي، تصميم سازي و اتخاذ تدابير دقيق در قلمرو مديريت منابع جنگلي (به ويژه گونه هاي درختي و درختچه اي) تحت عنوان ذخاير جنگلي از اولویت‌هاي بسیار مهم مي‌باشد.
گونه درختی لرگ با نام علمي‌Pterocarya fraxinifolia (Poir) Spach از جمله این ذخائر جنگلی مهم و با ارزش است که در استان ایلام شهرستان دره شهر، بدره، دهستان دوستان، دره لارت واقع شده است. لرگ یکی از مهم ترین گونه‌هاي درختی جنگلهای خزری بوده (مهاجر 1385) و يكي از درختان زيباي سواحل خزر مي باشد و طالب نواحي مرطوب و ساحلي درياي خزر است و از آستارا تا مينودشت در كليه جنگلهاي جلگه اي ديده مي شود ( ثابتي ،1355 ؛ به نقل از ابراهیمی، 1383). درخت لرگ یکی از گونه هایی است که قبلا از جنگل‌هاي کم ارتفاع کاسپین، قفقاز و آناتولی گزارش شده است ( علیپور نصیرمحله، 1385). محل انتشار گونه لرگ در جنوب غربی آسیا ، قفقاز، آناتولی و شمال ایران مي‌باشد ( browics،1978؛ به نقل از شیخ الاسلامي‌،1386). انتشار لرگ در جنگل‌هاي ناحیه خزر از آستارا تا مینودشت و از جلگه تا ارتفاع 1000 متر از سطح دریای آزاد( استثناء در جنگل‌هاي نور) بیان شده است ( ثابتی،1374؛ به نقل از شیخ الاسلامي‌،1386 ).
هدف از این مطالعه شناخت شرایط رویشگاهی و وضعیت کمي‌و کیفی رویشگاه توده لرگ مستقر در دره لارت – استان ایلام مي‌باشد. با شناخت این شرایط و وضعیت رویشگاه ضمن استفاده از اطلاعات بدست آمده، راه کارهای مناسب جهت معرفی هرچه بهتر این توده به مجامع علمي‌و پژوهشی کشور و مدیریت صحیح اینگونه رویشگاهها فراهم مي‌شود. همچنین ضمن رسیدن به اهداف فوق میتوان در امر بازسازی و احیاء آن در مناطق مشابه، برنامه ریزی و اقدامات لازم را انجام داد.
1-1-1 ضرورت تحقيق
در خصوص حضور این توده استثنایی (لرگ) با شرایط نسبتا ایده آل در جنگل‌هاي غرب سئوالات زیادی درباره علت پیدایش و وضعیت کمي‌وکیفی این توده در خارج از رویشگاه اصلی خود مطرح مي‌گردد که بر اهمیت معرفی، حفظ، نگهداری و احیاء این چنین رویشگاه هایی مي‌افزاید. توده حاضر به لحاظ جنبه‌هاي زیست محیطی و اهمیت ژنتیکی، که بدون شک آن را در زمره ذخایر ژنتیکی در عرصه زاگرس و منطقه (استان ایلام، دره لارت) قرار مي‌دهد از اهمیت بالایی برخوردار بوده و در استان بعنوان ذخیره گاه معرفی شده، که به سبب اهمیت این موضوع اقدام به شناخت وضعیت رویشگاهی و خصوصیات جنگلشناسی توده لرگ شده که در برنامه ریزی، اداره و مدیریت صحیح آنها در آینده کمک موثری مینماید. بنابراین هدف از این تحقیق شناخت شرایط و وضعیت رویشگاهی توده لرگ مستقر در این رویشگاه ( دره لارت ) مي‌باشد تا در آینده با توجه به این شناخت بتوان به گسترش آن در مناطق مستعد کمک نمود.
با وجود تحقیقات صورت گرفته بصورت پراکنده در نقاط مختلف ایران در خصوص گونه لرگ، تاکنون هیچگونه مطالعه خاصی در مورد گونه لرگ واقع در دره لارت بخش بدره استان ایلام صورت نگرفته است. به همین دلیل نیاز به مطالعات در خصوص این گونه ضروری است. بدیهی است نتایج این تحقیقات برای برنامه ریزی ها و اتخاذ بهترین تدابیر مناسب مدیریتی، حفاظتی، احیاء و توسعه ای در خصوص این ذخیره گاه در آینده، مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
1-1-2 سوالات
مطالعه حاضر به دنبال پاسخ گویی به این سوال است که آیا درخت لرگ باعث افزایش اسیدیته خاک در منطقه ریزوسفر مي‌شود؟ آیا زادآوری این گونه اکثرا از طریق جست دهی مي‌باشد؟
1-1-3 اهداف تحقیق
هدف کلی این تحقیق مطالعه شرایط رویشگاهی لرگ در دره لارت مي‌باشد. همچنین مطالعه حاضر بدنبال دستیابی به اهدافی دیگر ازجمله بررسی زادآوری توده لرگ در دره لارت، بررسی پوشش کف جنگل در رویشگاه توده لرگ واقع در دره لارت، بررسی گونه‌هاي همراه درختان لرگ، مطالعات خاکشناسی و تجزیه تحلیل پارامترهای آن در ارتباط با رویشگاه لرگ مي‌باشد.
1-1-4 فرضیات
فرضیه این مطالعه در راستای پاسخ گویی به سوالات مطالعه حاضر مي‌باشد و عبارتند از اینکه درخت لرگ باعث افزایش اسیدیته خاک در منطقه سایهانداز و ریزوسفر مي‌شود. زادآوری این گونه اکثرا از طریق جست دهی مي‌باشد.
1-2 کلیات
1-2-1 تعاریف
1-2-1-1 اکولوژی
علم مطالعه رابطه و آثار متقابل بین موجودات زنده و غیر زنده است. اگر منظور روابط اکولوژیک بر روی یک گونه گیاه یا جانور بطور مستقل باشد اصطلاح ات اکولوژی (Autecology ) مطرح مي‌شود. اگر این مطالعه بصورت جمعی با شد اصطلاح سین اکولوژی (Synecology ) بکار برده مي‌شود (مهاجر، 1385).
1-2-1-2 اکولوژی جنگل
علم شناخت و تجزیه تحلیل روابط و آثار موجود در یک اکوسیستم جنگل است (مهاجر، 1385).
1-2-1-3 حوزه آبریز
حوزه آبریز، محدوده جغرافیایی است که جریان‌هاي سطحی ناشی از بارش را به یک پایانه نظیر  اقیانوس، دریا، دریاچه، تالاب یا کفه زهکشی مي‌کند. بعبارت دیگر سطحی از زمین است که کلیه بارش‌هاي جوی وارد بر آن، توسط یک سیستم رودخانه زهکش مي‌شود.
1-2-1-4 رویشگاه
مجموعه عوامل اقلیمی، خاکی و پستی بلندی که در یک محل وجود دارد و شرایط لازم و کافی را برای استقرار و رشد و توسعه درختان بوجود میآورد. رویشگاه مترادف پایگاه بکار برده میشود (مهاجر 1385 ).
1-2-1-5 ذخیرهگاه جنگلی
ذخيرهگاه به منطقه يا مناطقي از عرصه خشكي و يا دريا اطلاق مي شود كه از اكوسيستم ها يا گونه هاي نمونه يا استثنايي برخوردار هستند. ذخيرهگاههاي جنگلي يا Forest reserver الگوهاي كوچك شده ذخيره گاه هاي بيوسفر هستند كه در آن گونه هاي منحصر به فرد و كمياب و يا گونه هاي رو به انقراض به صورت طبيعي رويده اند. ذخيرهگاههاي جنگلي در ابعاد كمي كوچكتر تابع رويشگاههاي گونه هاي بومي كه از نظر ژنتيكي در مقايسه با رويشگاه هاي ديگر همان گونه داراي برتري ميباشند انتخاب ميگردد. به عبارتی ذخیرهگاه جنگلی، قسمتی از جنگل است که به دلیل داشتن گونه‌هاي گیاهی نادر یا در حال انقراض یا داشتن رویشگاه خاص، گونه‌هاي گیاهی مورد تهدید، که دارای ارزش ژنتیکی بالا هستند، با سیم خاردار یا فنس یا نظایر آن محصور و محافظت شده است تا از انقراض گونه یا تخریب رویشگاه جلوگیری شود.
1-2-2 پارکها و ذخیرهگاههای جنگلی
همانطور که پیشتر اشاره شد رویشگاه لرگ در استان ایلام جزء ذخیرهگاههای مهم استان مي‌باشد که ارائه مطالبی درخصوص ذخیره گاهها مناسب است.
افزایش روز افزون جمعیت جهان بویژه در کشورهای در حال توسعه و فقر اقتصادی و پایین بودن سطح درآمد ملی کشورهای مذکور، باعث شده تا جمعیت این کشورها در فشار و تنگناهای اقتصادی قرار گیرند. در بررسی علل عقب افتادگی این کشورها، علیرغم داشتن منابع طبیعی مناسب و دارا بودن منابع بالقوه درآمدی، فقر و محرومیت را پذیرفته و در واقع پایین بودن سطح دانش و فن آوری و آگاهی نداشتن از نحوه بهره برداری از پتانسیل‌هاي موجود، مزید بر علت شده و همچون تازیانهای بر پیکر بیجان این کشورها کوبیده میشود.
یکی از منابعی که بصورت عمده در عصر کنونی مي‌تواند درآمدهای قابل توجهی را رقم زده و با بالا بردن تولید ناخالص ملی در نهایت درآمد ملی را در صحنه بین المللی افزایش دهد، صنعت توریسم و اکوتوریسم مي‌باشد که در چند دهه گذشته این صنعت توانسته جای پای مناسبی را در روابط بین المللی یافته و با ایجاد پیوند میان کشورهای مختلف، منبع درآمد خوبی نیز برای بسیاری از کشورهای جهان گردد. به طوریکه در حال حاضر تنها درآمد حاصل از توریسم و اکوتوریسم در کشورهایی همچون فرانسه، آمریکا، اسپانیا، چین و آلمان بیش از درآمد ملی بعضی از کشورهای توسعه نیافته میباشد.
برقراری ارتباط میان ملل مختلف از طریق آشنایی با فرهنگ ها، آداب، رسوم، پیشینه‌هاي تاریخی و فرهنگی یکدیگر، موجبات استحکام پیوندهای اجتماعی و سیاسی ملل را فراهم آورده و در بسط و توسعه تفاهم آمیز روابط بین الملل، سهم بسزائی خواهد داشت. بنابراین یکی از تاثیرات مهم در صنعت توریسم و اکوتوریسم علاوه بر ایجاد ارتباط میان فرهنگ‌هاي مختلف، جنبه درآمد و اشتغال زایی این صنعت خواهد بود. بطوریکه پیش بینی مي‌شود این صنعت با در استخدام داشتن 200 میلیون نفر نیروی انسانی، بزرگترین کارفرما بوده و مي‌تواند تا پنج سال، 350 میلیون شغل ایجاد نماید.
در بهرهبرداری از منابع طبیعی بصورت کلی با رعایت اصل حفاظت و بهرهوری از پارکها بصورت عام و سایر مناطق حفاظت شده و ذخیرهگاههای بیوسفر و ذخیرهگاههای جنگلی در استفاده از اثرات غیر مستقیم اقتصادی که میزان آن به مراتب بالاتر از اثرات مستقیم اقتصادی خواهد بود، به عنوان یک اصل کاملا جدی مطرح و قابل تعمق میباشد.
اصولا پارک ها از نظر شکلگیری و ماهیت عملکرد به دو گروه عمده تقسیم میشوند:
گروه اول: پارک هایی هستند که در ارتباط با اوقات فراغت شکل میگیرند. فلسفه وجودی و هدف عمده در این پارک ها، فراهم آوردن امکانات تفریحی و تفرجی برای شهروندان میباشد. همانند پارک‌هاي شهری ( محلی، منطقهای و هرگونه تفرجگاه جنگلی متمرکز) که در این گونه پارک ها تفریح و تفرج به عنوان یک اصل مطرح میباشد.
گروه دوم: شامل پارک هایی مي‌شود که در ارتباط با حفاظت از طبیعت و حفاظت از فون یا فلور منطقه و یا حفاظت از فون و فلور بصورت مشترک با هم احداث مي‌شوند به عبارت دیگر، حفظ طبیعت در این پارک ها اولویت اول بوده و بهره وری از تفرج (متمرکز یا گسترده) به عنوان یک بحث حاشیه ای در این گونه پارک ها مطرح میباشد.
از جمله پارک هایی از این گروه که از نظر تشکیلاتی تحت مدیریت سازمان جنگلها و مراتع میباشند مي‌توان به پارک‌هاي جنگلی طبیعی، پارک طبیعت، پارک جنگلی دست کاشت، پارک کویری و ذخیرهگاه جنگلی اشاره نمود و از جمله پارک‌هاي تحت مدیریت سازمان حفاظت و محیط زیست مي‌توان به پارک‌هاي ملی، اثر طبیعی ملی، پناهگاه حیات وحش، مناطق حفاظت شده و ذخیره گاه بیوسفر اشاره کرد.
هر کدام از پارک ها، مناطق حفاظت شده و ذخایر جنگلی ذکر شده در تامین اهداف خود دارای مشخصات فنی خاص خود و امکان تفرج ( گسترده و متمرکز) با ظرفیت محدود و متناوب از یکدیگر میباشند ولی تمامي‌این مناطق در جهت تأمین سه اصل مهم یعنی اصل حفاظت و حمایت فیزیکی و فنی و حفاظت و تنوع بیولوژیکی گیاهی و جانوری و اصل آموزشی و تحقیقاتی در مقایسه با سایر مناطق در روند توالی و تواتر طبیعی در اکوسیستم‌هاي طبیعی با فون و فلور و اصل تفرج (گسترده و متمرکز) در جذب توریسم و اکوتوریسم، بطور جدی مطرح میباشند.
1-2-2-1 ذخیرهگاههای جنگلی
اینگونه مناطق در مقایسه با سایر بخش‌هاي جنگلی جوان بوده و در واقع الگوهای خود را از ذخیرهگاه‌هاي بیوسفر که تابع پروونانس‌هاي جغرافیایی زیستی (بیوژئوگرافیکی) برداشته ولی در ابعاد کمي‌کوچکتر، تابع رویشگاههای جنگلی، گونه‌هاي در حال انقراض، نادر، گونه‌هاي مورد تهدید و سایر رویشگاههای گونه‌هاي بومي‌که از نظر ژنتیکی در مقایسه نسبی با دیگر رویشگاههای همان گونه برتر باشند، انتخاب میشوند.
بنابراین در این مناطق اطلاعات مربوط به بانک ژن گیاهی و حفظ تنوع گیاهی و دستاوردهای داروئی و پزشکی و همچنین دستاوردهای اقتصادی با استفاده از دو رگه گیری از پایه‌هاي وحشی برای بدست آوردن گونه، واریته یا کلن‌هاي جدید در بالا بردن تولیدات چوبی در واحد سطح و مقاوم به بیماری‌هاي گیاهی و هزاران اثر ناشناخته دیگر تکمیل شده و تحت مدیریت واقع میشوند.
معیار انتخاب این عرصه با بررسی‌هاي ریز کارشناسی و شناخت دقیق از رویشگاههای مختلف برای گونه‌هاي با اولویت مورد اشاره، در نظر گرفته میشوند. سطح این ذخیرهگاهها با توجه به پراکنش گونه با گونه‌هاي مورد نظر در هسته مرکزی یا طبیعی آن با عنوان Core zone ، یک پنجم سطح و چهار پنجم سطح به عنوان مناطق ضربه گیر یا Bufter zone در نظر گرفته میشود. در قسمت هسته مرکزی یا طبیعی با قطع عوامل و فاکتورهای تخریب به صورت صد درصد، حمایت و حفاظت میشوند تا با فراهم شدن تجدید حیات طبیعی، روند توالی و تواتر پوشش گیاهی در روند طبیعی قرار گیرد.
بنابراین در هسته مرکزی، ضمن بازسازی اکوسیستم طبیعی، جلوگیری از انقراض گونه ها و حفظ گونه ها از نظر تحقیقاتی و آموزش بسیار حائز اهمیت بوده و مي‌تواند به عنوان عرصه‌هاي با حالت بکر مورد توجه محققان داخلی و خارجی باشد و زمینه‌هاي جذب اکوتوریسم را نیز فراهم نمایند. ضمن اینکه در قسمت مناطق ضربه گیر یا Bufter zone در برنامه‌هاي دراز مدت با احداث تأسیسات تفرجی و تحقیقی مي‌توان در این زمینه اقدام نمود در ضمن اهداف مهمتری نیز در ذخائر جنگلی به جهت ارتباط عناصر اکولوژیکی با یکدیگر به عنوان زنجیره‌هاي متصل به هم و تاثیرپذیری این عناصر از عملکرد متقابل بوم سازگان متنوع و در جهت پایداری ذخایر بیوسفر مورد تعقیب و پیگیری میباشند.
1-2-3 رویشگاه زاگرس
جنگلهای ایران با 4/12 میلیون هکتار وسعت، 4/7 % از سطح کشور را اشغال کرده اند. لذا کشور ایران در مقایسه با سایر نقاط دنیا به لحاظ پوشش جنگلی کشوری فقیر محسوب میگردد ولی به لحاظ تنوع گونه ای و گیاهی و ذخایر ژنتیکی گیاهی در جهان کم نظیر است (ثاقب طالبی و همکاران، 1383). مسلما درخت لرگ که در کشور ایران بویژه در استان ایلام بشکل کاملا طبیعی حضور دارد، از این قاعده مستثنا نمي‌باشد. یونانی ها، از دیرباز پشتکوه کنونی را که ایرانیان پاطاق مي‌گویند بنام زاگرس (Zagros ) مي‌نامیدند. این نام به مرور زمان به سرتاسر کوه هایی که به دنباله کوه‌هاي ارمنستان، از منتهی الیه شمال غربی ایران آغاز مي‌شود، سپس غرب و جنوب کشور را در مي‌نوردد، تعمیم داده شد. پژوهشگران، در مورد درازای زاگرس، بر حسب اینکه ابتدا و انتهای آن را در چه نقطه ای گرفته باشند، ارقام مختلفی ذکر کرده اند. زاگرس دارای دامنه هایی با شیب تند و قلل مرتفع مي‌باشد که برخی از آنها مانند زرین کوه، دالاهو، دنا و زرد کوه پوشیده از برف‌هاي دائمي‌هستند (جزیره ای و رستاقی، 1382).
هفت رشته رودخانه درجه یک کشور که با 5/34 میلیارد متر مکعب آب، 40 درصد آبهای سطحی کشور را به خود اختصاص مي‌دهند، از کوه‌هاي زاگرس سرچشمه میگیرند و راه به جلگه‌هاي حاصلخیز کشور مي‌یابند که وجود آنها منوط به وجود این جنگلها در منطقه است (ثاقب طالبی و همکاران، 1383).
جنگلهای منطقه زاگرس به دلیل اهمیت زیاد حفاظتی آب و خاک باید حالت جنگلهای حمایتی، حفاظتی و احیایی به خود گیرند و در این راستا نیز دخالت ها در این جنگلها باید بصورت ملایم و همگام با طبیعت باشد (مهاجر، 1385). جنگلهای زاگرس را تحت عنوان جنگلهای نیمه خشک طبقه بندی کرده که بیشترین تاثیر را در تامین آب، حفظ خاک، تعدیل آب و هوا و تعادل اقتصادی و اجتماعی در کل کشور را دارند (ثاقب طالبی و همکاران 1383).
کوه‌هاي زاگرس که از شمال غرب تا جنوب غرب ایران گسترش مي‌یابند، به علت جذب رطوبت ابرهای بارانزا از نواحی غربی با مبدأ دریای مدیترانه، شرایط لازم را جهت استقرار و گسترش پوشش جنگلی را بوجود آورده اند. جنگلهای این ناحیه از پیرانشهر در آذربایجان غربی شروع و در امتداد رشته جبال زاگرس و بختیاری تا اطراف جهرم و فسا ( میان جنگل) در استان فارس ادامه مي‌یابد. طول این نوار جنگلی بیش از هزار کیلومتر و عرض آن 50 تا 100 کیلومتر است که معمولا منقطع بوده و فقط در قسمت کوههای بختیاری از پیوستگی بیشتری برخوردار مي‌باشد. مساحت جنگلهای زاگرس در گذشته بیش از 10 میلیون هکتار بوده است و به دلیل بهره برداری بی رویه طی سالیان دراز مساحت این جنگلها دائما سیر نزولی را پیموده است و متاسفانه این روند هنوز هم ادامه دارد. مساحت فعلی این جنگلها در حال حاضر در حدود 5 میلیون هکتار مي‌باشد که گونه غالب آن بلوط ایرانی Quercus persica است و همراه با سایر گونه‌هاي بلوط جنس غالب این جنگلها را تشکیل مي‌دهد و به همین دلیل نیز به جنگلهای بلوط غرب مشهور است. مهمترین گونه‌هاي درختی و درختچه ای منطقه زاگرس بشرح جدول شماره 1-1 مي‌باشد (مهاجر، 1385).
جدول شماره 1-1 : مهمترین گونه‌هاي درختی و درختچه ای جنگلهای زاگرس
ردیفنام علمینام فارسی1Acer monspessulanum L. (A.cinerascens Boiss.)کیکم ( کرکو)2Amygdalus communis L.بادام معمولی3Amygdalus reuteri Boiss. (= A. horrida)بادام کوهی ( ارژن)4Amygdalus scoparia Spach.بادامک ( بخورک)5Berberis vulgaris L.زرشک6Cerasus mahaleb (L.) Mill.محلب7Cerasus microcarpa (C.A,M) Boiss.راناس (برالیک)8Cerasus vulgaris Mill.آلبالو9Cercis griffithii Boiss.ارغوان10Celtis Caucasica Willd.تا11Celtis tournefortii Lam.تایله12Cornus sanguinea L.شفت13Crataegus aronia (L.) Bosc.زالزالک14Crataegus persica pojarkولیک15Daphne angustifolia C.Koch (= D.mucronata)خشک16Daphne caucasica pall. (= D.salicifolia Lam.)تروانه17Eleagnus angustifolia L.سنجد18Ficus Carica Var. Johannis Boiss.انجیر19Fraxinus rotundifolia Mill. (= F.oxycarpa)زبان گنجشک20Juglans regia L.گردو21Juniperus polycarpos C.Kochارس22Lonicera nummularifolia J.&sp.(=L.Persica).پلاخور ( شن)23Loranthus europaeus Jacq.موخور24Morus alba L.توت25Myrtus communis L.مورد26Nerium indicum Mill.کیش27Olea europea L.زیتون28Palliurus spina – christi Mill.سیاه تلو29Pistacia khinjuk Stocks.خنجوک ( کلخونک)30Pistacia mutica F.&.M. (=P.atlantica)بنه ( چاتلانقوش)31Platanus orientalis L.چنار32Populus euphratica oliv.پده33Prosopis stephaniana (Willd) Kunth.جغجغه34Punica granatum L.انار35Pyrus communis L.خج36Pyrus glabra Boiss.انچوچک37Pyrus syriaca Boiss.امرود38Quercus Brantii Lindl.بلوط (برودار)39Quercus infectoria Oliv.دارمازو40Quercus libani Oliv.ویول41Quercus persica J.&.Sp.بلوط ایرانی42Rhamnus kurdica Boiss.چغاله ( تنگرس)43Rhus coriaria L.سماق44Rosa canina L.نسترن وحشی45Salix persica Boiss.زرد بید46Sorbus luristanica (Bornm.)سپستان47Sorbus persica Hedl.دیو آلبالو48Tamarix gallica L.گز انگبین49Ulmus carpinifolia Borkh.اوجا50Vitis Sylvestris Gmelinمو51Ziziphus nummularia wight.دره52Ziziphus vulgaris Lam.عناب
جنگلهای حوزه رویشی زاگرس، در وضعیت موجود خود در دو صورت جنگلهای منفصل و جنگلهای پیوسته زاگرس قرار میگیرند.
1-2-3-1 جنگلهای پیوسته ناحیه رویشی زاگرس
از فاصله حدودا بیست کیلومتری پیرانشهر، در مسیر سردشت شروع میشوند که منطبق با 36 درجه و 30 دقیقه عرض شمالی است. این جنگلها بخشهایی از استانهای آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، کهکیلویه و بویراحمد، خوزستان و فارس را در بر میگیرند. جنگلهای پیوسته حوزه رویشی زاگرس، باتوجه به تمایز معنی دار ترکیب نباتی، خود به دو بخش شمالی و جنوبی تقسیم مي‌شود. بخش شمالی حوزه رویشی زاگرس پیوسته برمبنای دامنه رویشی دو گونه مازودار (Quercus infectoria Oliv.) و وی ول (Quercus libani Oliv.) تعیین حدود شده است که با همراهی برودار (Quercus brantii Lindl) یا بصورت خالص و یا با سایر گونه ها تشکیل تیپ جنگلی مي‌دهند. بخش جنوبی حوزه رویشی زاگرس پیوسته، محدوده رویش انحصاری برودار (Quercus brantii Lindl) بصورت پیوسته است که تقریبا در بین دو مدار 29 درجه و 5 دقیقه تا 33 درجه و 45 دقیقه عرض شمالی واقع شده است.
1-2-3-2 جنگلهای منفصل حوزه رویشی زاگرس
در قالب توده‌هاي جدا افتاده بلوط یا سایر گونه ها از جنگلهای پیوسته خودنمایی مي‌کنند که در گذشته جزئی از جنگلهای پیوسته حوزه رویشی زاگرس بوده اند اما در طول تاریخ بر اثر بهره برداری و تغییر کاربری، از جنگلهای پیوسته جدا شده و در حال حاضر تحت عنوان جنگلهای گسسته خودنمایی میکنند (جزیره ای و ابراهیمي‌رستاقی، 1382). علاوه براین مي‌توان زاگرس شمالی را در مجموع مرطوبتر و خنک تر (سردتر) از زاگرس جنوبی دانست. جنگلهای زاگرس اغلب دارای تاج پوشش باز بوده، رشد درختان اندک و زادآوری طبیعی بدلیل شدت تخریب بسیار اندک است. در حال حاضر تنها 7 درصد از جنگلهای منطقه زاگرس دارای فرم پرورشی دانه زاد بوده و 93 درصد آن دارای فرم‌هاي شاخه زاد و دانه و شاخه زاد مي‌باشند (ثاقب طالبی و همکاران، 1383).
1-2-3-3 زمین شناسی و خاکشناسی
در اواخر پلیوسن در اثر جدا شدن سرزمین عربستان از آفریقا و نزدیک شدن آن به فلات ایران، تغییر شکل و چین خوردگی در بخش جنوبی و جنوب غربی کشور رخ داد. به این ترتیب زاگرس از آب خارج شد. در دوره میوسن، بر اثر فعالیتهای کوهزایی، این رسوبات بصورت کوههای عظیمي‌برافراشته شدند. در دوران سوم با پدیده آتشفشانی این حوزه در گدازه‌هاي آتشفشانی پوشیده شد و در دوران چهارم بر اثر فرسایش کوهها، خاک یا همان نهشته‌هاي آبرفتی بر فراز طبقات دیگر جای گرفت.
تیپ‌هاي عمده خاک در این منطقه عبارتند از :
خاکهای قهوه ای جنگلی Brown soils
خاکهای شاه بلوطی Chesnut soils
خاکهای سنگی Lithosols
خاکهای راندزین Rendzinas
خاکهای آبرفتی Alluvial soils
فراگیرترین خاک جنگلی در حوزه زاگرس شامل خاک قهوه ای جنگلی است که گاهی بصورت یکپارچه و در مواردی همراه با تیپ‌هاي دیگر ظاهر میشود. خاکهای سنگی و راندزین دارای عمق کمتر و فاقد حاصلخیزی کافی و ظرفیت نگهداری آب مي‌باشند و معمولا در عرصه هایی با شیب متوسط یا تند دیده مي‌شوند (ثاقب طالبی و همکاران 1383).
1-2-3-4 خصوصیات اقلیمي‌ناحیه رویشی زاگرس
بارش
باران و برفی که در مناطق مختلف زاگرس فرو میریزد، از جریان هایی نشأت مي‌گیرند که عمدتا از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه و تا حدی نیز از دریای سیاه و بعضا از مناطق شمالی اروپا به این سو حرکت مي‌کنند. قاعده کلی بارش در این حوزه اینست که مقدار بارندگی از شمال به جنوب و از غرب به شرق کاهش مي‌یابد. بارندگی در این منطقه اغلب از نوع زمستانه است و بطور متوسط بین 400 تا 800 میلیمتر است بطوریکه بیش از 70 درصد کل بارندگی سالانه و در مواردی (ایلام) تا 97 درصد آن در نیمه دوم سال فرو میریزد. این مسئله منجر به ایجاد یک تابستان خشک و طولانی مي‌شود. بر اساس نمایه خشکی دومارتن چهار نوع اقلیم مرطوب، نیمه مرطوب، مدیترانه ای و نیمه خشک در منطقه زاگرس وجود دارد. طول مدت خشکی در این اقالیم به ترتیب 4 تا 5 ماه و برای دو مورد آخر 4 تا 6 ماه است.
دما
طبق آمار جوی در زاگرس، میانگین دمای متوسط سالانه بر حسب عرض جغرافیایی و ارتفاع بین 9 تا 25 درجه سانتیگراد نوسان دارد. فاصله بیشینه مطلق و کمینه مطلق دما در هر محل بسیار چشمگیر و حدود 50 درجه سانتیگراد مي‌باشد که به 74 درجه سانتیگراد نیز مي‌رسد و این پدیده نمایشگر شدت بری بودن اقلیم منطقه مي‌باشد. همچنین تعداد روزهای یخبندان نیز در نقاط مختلف آن بین 10 تا 149 روز در سال است (ثاقب طالبی و همکاران 1383).
1-2-4 اسامي‌لرگ
نامهای محلی لرگ عبارتند از : موتال (در آستارا)، متول (در گرگانرود)، ملال



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید