موسسه عالی امیرالمومنین (ع) اهواز
(غیردولتی – غیرانتفاعی)
911028
پایان نامه کارشناسی ارشد
رشته کلام شیعه
عنوان پایان نامه : احادیث مهدویت در صحاح سته
استاد راهنما :
دکتر حسین ایزدی
استاد مشاور:
دکترسید علوان نجاتی موسوی
دانشجو:
سید علی محفوظی موسوی
سال1391

بسم اللّه الرحمن الرحیم
احادیث مهدویت در صحاح ستّه
کلیه حقوق این پایان نامه اعم از چاپ ، تکثیر ، نسخه برداری ، ترجمه ،اقتباس، و…برای موسسه عالی امیرالمومنین «ع» اهواز محفوظ است ، نقل مطالب با ذکر ماخذ بلامانع است.»
اهداء :
این تحقیق رابه ساحت مبارک امام عصر«عج» ومنتظران آن حضرت وتمام کسانی که مرادرفراگیری علم وادب تشویق ویاری کردند بالاخص پدر بزر گوارم که ایشان بالحق برای تربیت بنده بسیار زحمت کشیدند ، همچنین به مادر مهربان ، همسر وفادا رو زحمت کشم ، تقدیم می کنم .
تقدیر وتشکر :
از خداوند «عزوجل» بسیار سپاسگذارم که به بنده ی حقیرش نعمت، لطف وبخشش زیادی عطاء نمودند و لیاقت یادگیری مقداری ناچیز از علم دین و آن ، دوسال دینی وعربی (کاردانی) ، چهارسال الهیات ، فقه ومبانی حقوق(کارشناسی) ودوسال کلام شیعه (کارشناس ارشد) ، را نصیب بنده نمودند.
همچنین جادارد که از استاد راهنما دکترحسین ایزدی واستاد مشاوردکتر سید علوان نجاتی موسوی بخاطر راهنمایی و بررسی پایان نامه با من همکاری نمودند، بسیار سپاسگزارم . از خداوند متعال آرزودارم که در دنیا عزت وسربلندی ودرآخرت رحمت خود وشفاعت اهل بیت«ع» را شامل حال آنان کند – «آمین یا رب العالمین».

چکیده :
مساله مهدویت درمذهب شیعه ؛ آن گونه که جزو مباحث امامت است، مربوط به حوزه اعتقادات واصول دین می باشد.
در کتب اهل سنت(صحاح سته) احادیث فراوانی درمورد مساله مهدویت نقل شده ، در صحیحین «بخاری ومسلم» احادیث عامی نقل شده وآن هم با اشاره وتلمیح به این موضوع مانند : چگونه خواهید بود اگر عیسی «ع» ظهور کند در حالی که امام شما از خودتان است. ولی در کتب دیگر همچون :ترمذی، ابوداوود ، نسائی وابن ماجه احادیث بیشترودقیق تری در این زمینه نقل شده مانند: «اسمه اسمی وکنیته کنیتی» همنام وهم کنیه پیامبر بودن ، صفات ظاهری مانند: «اجلی الجبهه واقنی الانف» موی سر وبینی آن حضرت که مانند پیامبر«ص» واینکه فرزند فاطمه «س» است«المهدی حق وهو من ولد فاطمه» و…
در صحاح سته همچنین ،احادیث دیگری ازقبیل : خروج سفیانی ، خسف دربیداء ،خروج پرچم های سیاه از طرف خراسان ، هنگام خروج مهدی «ع» فقروتنگدستی بر چیده می شودوحکومت اوهفت سال یا نه سال می ماند، فتح کاخ سفید «واقعه آرماگدون» و… وجود دارد که به صورتی به موضوع مهدویت ارتباط دارد.
که طبق نظر علمای اهل سنت ، همانند :ابن تیمیه ، البانی ، بن باز ، و همچنین مرکز پاسخ به سوالات وهابیت در عربستان و…؛ احادیث روایت شده درمورد مهدی«ع» که آخرالزمان ظهور وزمین راپراز عدل وداد می کند را صحیح الاسناد دانستند، زیرا از بزرگان صحابه همچون ابوهریره ، ابن عباس ، ابن عمر، جابرو… نقل شدند .
علمای اهل سنت در این زمینه نه فقط در نقل حدیث وکتابت آنها اهتمام داشتند بلکه حتی کسانی از آنها دراین زمینه کتاب نیز نوشتند ، مانند العرف الوردی از سیوطی ، عقدالدرر از مقدسی شافعی ، ، ابراز الوهم از غماری و… واگر کسانی از اهل سنت در مساله مهدویت تردید کردند بخاطر مقاصد سیاسی بوده مانند ابن خلدون که ایشان زمانی که در حکومت حفصیه تونس کار می کرد وشیعه مذهب بودند ، سخت از موضوع مهدویت دفاع می کرد ولی هنگامی که وارد مصر شد و، وارد دربارممالیک شد، موضع مخالفی اتخاذ کرد واز موضوع مهدویت انتقاد کرد زیرا موضع آنها سنی بود وکسانی که بعداز اوظهور کردند دنبال رواو بوده و کورکورانه ازوی پیروی کردند. مانند احمد امین ، فرید وجدی و…
فهرست
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………1
بخش اول : کلیات
1- طرح تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………..6
2- توضیحی پیرامون صحیحین(بخاری ومسلم)…………………………………………………………………………….11
3- اعتقادبه منجی درادیان دیگر………………………………………………………………………………………………….15
4- مهدویت درقرآن …………………………………………………………………………………………………………………19
5- آشنایی با جوامع حدیثی اهل سنت ………………………………………………………………………………………..24
6- آشنایی با مهمترین راویان احادیث مهدویت…………………………………………………………………………….31
بخش دوم : احادیث عام مهدویت درصحاح
1- حدیث دوازده خلیفه……………………………………………………………………………………………………………39
2- حدیث ثقلین……………………………………………………………………………………………………………………….44
3- حدیث معرفت امام ……………………………………………………………………………………………………………..50
بخش سوم : احادیث خاص مهدویت در صحاح سته
عنوان اول: بخشایشگر اموال توسط امام مهدی ع…………………………………………………………………………..53
عنوان دوم: حسب ونسب امام مهدی«ع»………………………………………………………………………………………55
عنوان سوم: شمایل وسیمای مهدی …………………………………………………………………………………………….60
عنوان چهارم: نزول عیسی«ع» وامامت مهدی«ع»……………………………………………………………………………64
عنوان پنجم :
الف :محل وعلایم وشرایط ظهور……………………………………………………………………………………………………………………………………….68
ب : طلوع خورشید از مغرب……………………………………………………………………………………………………..71
پ : خسف در بیداء …………………………………………………………………………………………………………………72
ت : پرچم های سیاه ………………………………………………………………………………………………………………. 76
ث : خروج سفیانی……………………………………………………………………………………………………………………79
عنوان ششم: حکومت مهدی «ع» ونزول عیسی«ع» و
واقعه آرماگدون وفتح کاخ سفید………………………………………………………………………………………………….86
الف : محل نزول وصفات ظاهری عیسی«ع»………………………………………………………………………………..86
ب : واقعهء آرماگدون (قرقیسیا)………………………………………………………………………………………………..87
ت : فتح کاخ سفید ………………………………………………………………………………………………………………….89
عنوان هفتم : ویژگی های حکومت حضرت مهدی ع…
الف – رباخواری ………………………………………………………………………………………………………………………91
ب – تجدید گردین……………………………………………………………………………………………………………………91
پ- حاکمیت اسلام برجهان ……………………………………………………………………………………………………..91
ت – عدالت گستری …………………………………………………………………………………………………………………92
ث- وفور نعمت ورفاه قتصادی……………………………………………………………………………………………………94
ج – فتوحات امام مهدی«ع» ……………………………………………………………………………………………………..97
چ- مدت حکومت امام مهدی«ع» ……………………………………………………………………………………………..98
عنوان هشتم – شبهات مهدویت وپاسخ به آنها……………………………………………………………………………..99
1 – شبهه اینکه نام پدرامام مهدی«ع» عبدالله است………………………………………………………………………….99
2- شبهه ی اینکه مهدی«ع» ازنسل امام حسن«ع»است………………………………………………………………….102
3- بررسی حدیث «لا مهدی ع الا عیسی ع » ……………………………………………………………………………..105
4- بررسی تشکیک ابن خلدون دراحادیث مهدویت…………………………………………………………………….107
ابیاتی از دعبل خزاعی …………………………………………………………………………………………………………….112
نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………..114
مقدمه:
یادگیری علوم دینی بر هرمسلمانی واجب است گرچه یادگیری فقه ومجتهد شدن واجب کفایی است ولی هر مسلمانی باید نسبت به یادگیری اصول دین که عقاید هستند اهتمام لازم را به کار برد .
تا جایی که پیامبر اکرم «ص» برای عبدالله بن عباس دعا نمودند: «اللهم فقهه فی الدین وعلمه التاویل». وهمانگونه که از علامه مجلسی «رحمه الله علیه» منقول است که ایشان در مقدمه کتاب پرارج «بحارالانوار» ، می نویسد:
من در جوانی علاقه فراوانی به علومی مختلف همچون ؛ نجوم ، ریاضیات ، طب و… داشتم ولی راه سعادت دنیا وآخرت را در فراگیری علوم دینی ، قرآن واحادیث اهل بیت«ع» دانستم لذا در فراگیری آن علوم تلاش زیادی نمودم ، که بی شک یکی از ثمرات آن تالیف کتابی پرارج همچون «بحارانوار»و… بوده است. (مجلسی ، 1404ق ، ص2..).
مساله مهدویت درمذهب شیعه ؛ از آن حیث که جزو مباحث امامت است، مربوط به حوزه اعتقادات واصول دین می باشد. به همین خاطرعلمای شیعه برای اثبات وتبیین آن مهم ، تلاش زیادی کردند درمورد آن مبحث درزمینه تالیف کتب ، حدیث وتفسیر قرآن آثار فراوانی به جای گذاشتند.
در کتب حدیثی اهل سنت نیز شاید بتوان گفت مطلب به همان مقدار که نزد شیعه اهمیت دارد ، نزد اهل سنت نیز اهمیت شایانی دارد تا جایی که کتابی به نام« معجم احادیث امام المهدی» که توسط جمعی از علما تالیف شده که بالغ بر400 روایت (متواتر، حسن، صحیح وضعیف) را از کتب حدیثی اهل سنت گردآوری کردند ، بهترین دلیل براین مدعاست.«ماتن»
مبحث مهدویت نه تنها نزد مسلمانان یک موضوع پذیرفته شده ای است؛ بلکه حتی در ادیان ابراهیمی دیگر مانند یهودیت ومسیحیت مطالبی در مورد ظهور منجی آخرالزمان نقل شده است . حتی در ادیان هند وبرخی اقوام مانند سرخ پوستان امریکایی و… این اندیشه وجود دارد .«ماتن»
ولی در منابع اسلامی «قرآن وسنت » به صورت ویژه به این بحث پرداخته شده است وآیاتی مانند: ونرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض ونجعلهم ائمه ونجعلهم الوارثین «قصص5» وآیه : وکتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون«انبیاء105» و…که برخی دانشمندان اسلامی آنها را درزمینه مهدویت تفسیر نمودند.
در کتب اهل سنت(صحاح سته) احادیث فراوانی درمورد مساله مهدویت نقل شده، اما مشکل اساسی این است که در دو کتاب مهم اهل سنت وآن صحیح بخاری ومسلم که نزد آنها صحیح ترین کتاب ها پس از قرآن هستند،(همان طور که در صفحات آینده مفصلا در این زمینه بحث خواهیم کرد) احادیث مهدویت بسیار کم رنگ وآن هم ؛با تفسیروشرح آن کتب اشاره هایی به این موضوع ، شده است.
در صحیحین «بخاری ومسلم» احادیث عامی نقل شده وکه با اشاره وتلمیح به این موضوع مانند : چگونه خواهید بود اگر عیسی «ع» ظهور کند در حالی که امام شما از خودتان است وحدیث دوازده خلیفه ولی در کتب دیگر همچون :ترمذی، ابوداوود ، نسائی وابن ماجه احادیث بیشتری در این زمینه نقل شده مانند: «اسمه اسمی وکنیته کنیتی» همنام وهم کنیه پیامبر بودن ، صفات ظاهری مانند: «اجلی الجبهه واقنی الانف» موی سر وبینی آن حضرت که مانند پیامبر«ص» واینکه فرزند فاطمه «س» است«المهدی حق وهو من ولد فاطمه» و یحکم سبع او تسع «حکومت او هفت سال یا نه سال می ماند.»و…
که طبق نظر علمای بزرگ اهل سنت ، مانند :ابن تیمیه ، البانی ، بن باز ، مرکز پاسخ به سوالات وهابیت در عربستان و…؛ احادیث روایت شده درمورد مهدی«ع» که آخرالزمان ظهور وزمین راپراز عدل وداد می کند صحیح الاسناد هستند واز بزرگان صحابه همچون ابوهریره ، ابن عباس ، ابن عمر، جابرو… نقل شدند .
علمای اهل سنت در این زمینه نه فقط در نقل حدیث وکتابت آنها اهتمام داشتند بلکه حتی کسانی از آنها دراین زمینه کتاب نیز نوشتند ، مانند العرف الوردی از سیوطی ، عقدالدرر از مقدسی شافعی ، ، ابراز الوهم از غماری و… واگر کسانی از اهل سنت در مساله مهدویت تردید کردند بخاطر مقاصد سیاسی بوده مانند ابن خلدون که ایشان زمانی که در حکومت حفصیه تونس کار می کرد وشیعه مذهب بودند ، سخت از موضوع مهدویت دفاع می کرد ولی هنگامی که وارد مصر شد و، وارد دربارممالیک شد، موضع مخالفی اتخاذ کرد واز موضوع مهدویت انتقاد کرد زیرا موضع آنها سنی بود وکسانی که بعداز اوظهور کردند دنبال رواو بوده و کورکورانه ازوی پیروی کردند. مانند احمد امین ، فرید وجدی و…«ماتن»
درگردآوری این تحقیق«پایان نامه» با چند مشکل مواجه شدم اولا: زمان عطای این موضوع به بنده ، نام پژوهش « احادیث مهدویت» در صحیح بخاری ومسلم بوده است ، که بنده با مطالعه اندکی که از قبل داشتم انجام این تحقیق را غیر ممکن دانستم ، وآن بخاطر احادیث بسیار اندک وعامی که در این دوکتاب وجود دارد بنابراین با استاد دکترآیت الله محسن حیدری تماس گرفتم وبا ایشان مشورت کردم وفرمودند اگرموضوع را به صحاح سته گسترده دهید بهتر خواهد بود ، سپس موضوع را با آقای موسوی مسوول امور پایان نامه ها در میان گذاشتم ایشان گفتند که با آقای دکتر خسرو پناه صحبت کنید ، بنده هم با استاد خسرو پناه تماس گرفتم ، گفتند نظر آقای حیدری وآن « احادیث مهدویت در صحاح سته » را تائیدکردند وگفتند خوب است ، خلاصه دانشگاه (آقای موسوی) موافقت کردندو موضوع این چنین شد.
مشکل دوم که با آن مواجه شدم ، عدم دستیابی به استاد راهنما بود ، که ترم چهارم پایان نامه این گونه سپری شد ،در این زمینه یا شخص بنده اساتیدی را می خواستم که ظرفیت آنها به حدنصاب رسیده بود یا برخی نمی پذیرفتند ویا دانشگاه انتخاب می کردند ولی بخاطر پرکاری وگرفتاری حاضر به همکاری نمی شدند ، وچند اخطاریه بخاطر عدم ارائه به بنده رسید در حالی تاخیردرارائه تحقیق تقصیر بنده نبود «بلکه در نداشتن استاد راهنما» ، بالاخره ترم پنجم ؛ با پیشنهاد دانشگاه آقای دکتر ایزدی حاضر به همکاری شدند . این تحقیق را با استفاده از منابع متنوع ؛ از کتاب های منبع دسته اول وآن صحیح بخاری ، مسلم ، ابو داوود،ترمذی ، نسایی ، ابن ماجه … گردآوردم در صورتی که بنده صحیح بخاری را برای اطمینان چند بار برگ برگ وحدیث به حدیث گشتم وهمچنین صحیح مسلم ، از معجم احادیث الامام المهدی استفاده کردم وبرای اطمینان سپس به خود کتب صحاح مراجعه کردم تا جایی که حتی از آن صفحات تصویربرداری کردم ونزد خود نگه داشتم.
مشکل سوم : عدم دسترسی به کتابخانه تخصصی وغنی واستاد راهنما بود به شکلی که بنده ساکن شادگان هستم وبرای دسترسی به کتابخانه واستاد راهنما ناچار می شدم به اهواز مسافرت کنم تا از کتابخانه دارالتحقیق استفاده کنم وهمین کار راکردم وچندبارمراجعه کردم واز مهمترین کتب اهل سنت ومهدویت استفاده نمودم ، که در اینجا لازم می دانم که ازکارکنان محترم آن مجموعه ، تشکروقدردانی نمایم.

بخش اول : کلیّات

1-طرح تحقیق :
1-1واژگان کلیدی : حدیث ، پیامبراکرم «ص» ، اهل سنت ، مهدویت«ع» ، منجی ، آخرالزمان ، ، دجال ، سفیانی
2-1تبیین مساله :
در کتب معتبر حدیثی اهل سنت (صحاح سته) ، احادیث معتبری در زمینه ، موضوع مهدویت روایت هایی وارد شده است که از بزرگان صحابه نقل شده وبه حد تواتر نیز رسیده اند که برخی علما آن اخبار را مستفیض وبرخی قائل اند که متواتر معنوی هستند ، وآن هم به دلیل این که از بزرگان صحابه نقل شده اند.
3-1پرسش های تحقیق :
پرسش اصلی :آیادر صحاح سته اهل سنت ، احادیث معتبری در مورد امام مهدی (ع) روایت شده است؟
پرسش های فرعی :
در صحاح سته اهل سنت آیا احادیثی خاص در باره امام زمان عج روایت شده است ؟
آن احادیث کدامند ودر زمینه چه موضوعاتی وارد شده اند؟
درمورد اوصاف امام مهدی ، نسب و… چه احادیثی روایت شده است ؟
چند روایت در زمینه ی مهدویت در کتب اهل سنت نقل شده ، وآیا این روایات در حد تواتر هستند؟
آیا میان احادیثی که شیعه واهل سنت در باره مهدی ع نقل کرده اند تعارضی وجود دارد؟
چه شبهاتی درمورد احادیث مهدویت نزد اهل سنت وجود دارد وپاسخ به آنها چیست ؟
آیا در بین علمای اهل سنت کسانی هستند که در مساله مهدویت تشکیک کرده اند؟
در مورد علایم وشرایط ظهور امام زمان ع چه احادیثی نقل شده است؟
درمورد حضرت عیسی ع وامام زمان ع چه احادیثی نقل شده است ؟
آیا روایات تطبیقی درمورد مهدویت میان اهل سنت وشیعه وجود دارد؟
4-1 فرضیه تحقیق : در کتب معتبر اهل سنت « صحاح سته » ، احادیث معتبری در زمینه مهدویت روایت شده است.
5-1 ضرورت تحقیق : بنابراین موضوع مهدویت از سنخ توحید ، نبوت وقرآن تلقی شده است . لذا با قاطعیت می توان گفت : در اعتقاد به منجی آخر الزمان ومهدی موعود ، نوعی وحدت نظربین فرق مسلمین برقراراست هر چند برخی افراد با انگیزه های سیاسی وغرض ورزی ویا نا آگاهی به مبانی اسلامی«مانند ابن خلدون واحمد امین..). در صددند این باوررا کم رنگ ویا عقاید یهودی ، مسیحی جلوه دهند در حالی که این اصل طبق عقل وفطرت وآیات قرآن وکلمات گهربارپیامبر اکرم (ص) می باشد.
6-1 پیشینه تحقیق : علماي اهل سنت از همان آغاز نسبت به مساله مهدویت اهمیت زیادی قائل شدند ودر این زمینه کتاب های زیادی تالیف نمودند. کتابهایی که علمای اهل سنت درمورد مهدویت تالیف کردند برخی از آنها عبارتند از: ، العرف الوردی از سیوطی ، عقدالدرر از مقدسی شافعی، ابوالفیض سیداحمد بن محمد بن صدیق غماری شافعی ازهری مغربی، متوفای ۱۳۸۰ ق، صاحب کتاب إبراز الوهم المکنون من کلام ابن خلدون، چاپ دمشق، شیخ محمود بن عبداللَّه تویجری از استادان دانشگاه اسلامی در مدینه منوره، صاحب کتاب الاحتجاج بالأثرعلی من أنکر المهدی المنتظر، در رد شیخ ابن محمود، قاضی قطر
،شیخ عبداللَّه سبیتی عراقی، صاحب کتاب إلی مشیخه الأزهر در رد کتاب المهدیه فی‏الاسلام، اثر سعد محمد حسن، که از منکران مهدویت است ،محمد بن عبدالعزیز بن مانع، (متوفای ۱۳۸۵ ق) صاحب کتاب تحدید النظر فى أخبار الإمام المنتظر در اثبات امام مهدی(ع) و ظهورش و در رد ابن خلدون
، کتاب الجزم لفصل ابن حزم در رد ابن حزم اندلسى که بخشى از کتاب الفصل فی الملل و الأهواء و النحل را به انکار و تکذیب احادیث مربوط به امام زمان(ع)اختصاص داده است، عبدالمحسن بن حمد العباد، استاد دانشگاه مدینه منوره و عضو هیأت علمی آن دانشگاه، صاحب کتاب الرد على من کذب بالأحادیث الصحیحة الواردة فى المهدى، در رد کتاب لامهدى ینتظر بعد الرسول سید البشر از شیخ آل محمود قطرى
،أبوالعباس بن عبدالمؤمن مغربى، صاحب کتاب الوهم المکنون فى الرد على ابن خلدون .
در مذهب اهل سنت روایات زیادی دراین زمینه وارد شده است تاجایی که منکرآن را براساس برخی روایات ، کافر نامیدند . بطور مثال : اهل سنت از جابر بن عبدالله (ره) نقل می کنند: عن محمد بن علی بن الحسن ، عن الحسین بن محمد بن احمد، عن اسماعیل بن ابی اویس، عن ابن المنکدر، عن جابر(ره) رفعه (قال:قال:رسول الله«ص»)
«من انکرخروج المهدی فقد کفربما انزل علی محمد ، ومن انکرنزول عیسی فقد کفربما انزل علی محمد ومن لم یومن بالقدر خیره وشره فقد کفر بماانزل علی محمد » ؛ فان جبرئیل اخبرنی ان الله (عزوجل) قال: من لم یومن بالقدر خیره وشره فلیتخذ ربا غیری». (عسقلانی ، 1329ق ، ص130 .)
محمد بن عیسی ترمذی(209- 279 ه) درباره دوحدیث از احادیث مهدوی می نویسد :«حسن صحیح» ودرباره یکی از آنها می نویسد:«حسن». ( ترمذی ،1279م ، ص55ح2235و2236 .)
ابی عبدالله حاکم نیشابوری «م405»: وی در کتاب الفتن در چهارباب ، احادیثی که به اسم حضرت مهدی«ع» تصریح کرده ، آورده است.واحادیث دیگری درباب ذکر خروج مهدی«ع» آورده وگوید: هذا حدیث صحیح علی شرط الشیخین ولم یخرجاه ؛ این حدیث صحیح است ومنطبق با شرایط بخاری ومسلم درمورد صحت احادیث می باشد .اما آن دواین احادیث را نیاورده اند.
بعضی دانشمندان اسلامی در باره مهدی کتا بهای ویژه ای نوشته اند؛ از آن جمله است : ابو نعیم در کتاب اخبارالمهدی ، ابن حجرهیتمی، در کتاب القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر، شوکانی در کتاب التوضیح فی تواتر ما جاء فی المنتظر والدجال والمسیح ، ادریس عراقی مغربی در کتاب المهدی ، ابوالعباس بن عبدالمومن مغربی در کتاب الوهم المکنون فی الرد علی بن خلدون ،سیوطی در العرف الوردی و…
عده ای در نوشته های خود تصریح کرده اند که احادیث مربوط به مهدی متواتر است وبه هیچ وجه قابل انکار نیست ؛ از آن جمله : سخاوی در کتاب المغیث ، محمد بن احمد سفارینی در کتاب شرح العقیده ، ابوالحسن آبری در کتاب مناقب الشافعی ، ابن تیمیه در کتاب فتاوا ، سیوطی در کتاب الحاوی و…
عبدالحلیم احمد بن تیمیه «متوفی728ه»: وی درکتاب منهاج السنه ج4 ، ص211 ، می نویسد:« ان الاحادیث التی یحتج بها علی خروج المهدی احادیث صحیحه رواها ابوداوود والترمذی واحمد وغیرهم من حدیث ابن مسعود وغیره.(عقیده اهل السنه والاثرفی المهدی المنتظرص189)
ابن قیم جوزیه «متوفی751ه»: می گوید: والاحادیث علی خروج المهدی اصح اسنادا،(همان ص191-192)
عبدالعزیز بن باز می گوید: «اما انکارالمهدی المنتظربالکلیه کما زعم ذلک بعض المتاخرین ، فهوقول باطل ، لان احادیث خروجه فی آخرالزمان ، وانه یملاءالارض عدلاوقسطا ،کما ملئت جورا ، قدتواترت تواترا معنویا ، وکثرت جدا واستفاضت کما صرح بذلک جماعه من العلما…
ترجمه: واما انکار موضوع مهدویت به طور کامل همانگونه که برخی معاصرین پنداشتند، سخن نادرستی است ، زیرا که احادیث ظهورآن حضرت درآخر زمان ، واینکه زمین را پراز عدل وداد می کند ، همان گونه که پر از ظلم وستم شد ، متواتر معنوی است ، واین احادیث بسیار نقل شده وبه حد استفاضه رسیدند به طوری که برخی از علماء به آن تصریح کردند.(ترجمه از ماتن) ( حیدری ،1389 ،ص90)
محي الدين عربي عارف برجسته‌ي جهان تسنن درباره‌ي مهدي(ع) چنين مي‌گويد
اعلم ایدنا الله ان لله خلیفه یخرج وقد امتلات الارض جورا وظلما فیملوها قسطا وعدلا ، ولو لم یبق من الدنیا الا یوم واحد لطول الله ذلک الیوم حتی یلی هذا الخلیفه من عتره رسول الله «ص» من ولد فاطمه یواطیء اسمه اسم رسول الله «ص» جده الحسن بن علی بن ابی طالب یبایع بین الرکن والمقام …
« وبدان که خدا ما را پیروز می گرداند ، قطعا برای خداوند خلیفه ای ظهور می کند وزمانی که زمین ازظلم وستم پرشده او زمین را از عدل وداد پر خواهد کرد ، واگر از از عمر دنیا حتی یک روز هم باقی نماند خداوند آن روز را چنان طولانی خواهد کرد که این خلیفه از خاندان پیامبر«ص» ظهور می کند از فرزندان فاطمه«س» که نامش ، همنام پیامبر«ص» است پدربزرگش حسن بن علی ابن ابی طالب «ع» است ، که میان رکن ومقام با او بیعت می کنند…«ترجمه ماتن» (ابن عربی ،1414ق ،ص63.)
7-1 روش تحقیق : روش کتابخانه ای که شامل فیش برداری ، جمع آوری اطلاعات وتجزیه وتحلیل آنها است.
8-1 هدف تحقیق : هدف از نگارش این تحقیق ، ایجاد وحدت نظر بین دو مذهب بزرگ اسلامی (شیعه واهل سنت) ، وآن هم دردوره ای بسیارخطیر، وآن زمانی است که دشمنان اسلام سعی بر آن دارند تا هر چه در توان وقدرت دارند از طریق تالیف کتب ، رسانه های جمعی ، ماهواره واینترنت و… شکاف بیشتری میان مسلمانان ایجاد کنند ، تا به آرزوی خود «تفرقه بینداز وحکومت کن» برسند . پس لازم دانستم پژوهش «پایان نامه» خود را دراین زمینه انتخاب نمایم و طبق آیه شریفه« واعتصموا بحبل الله جمیعا ولاتفرقوا واذکروا نعمه الله علیکم ان کنتم اعداء فالف بین قلوبکم واصبحتم بنعمته اخوانا»(آل عمران103)، یکی از مباحث مهم عقایدی و اصول دین یعنی« امامت » نزد شیعه واز مباحث فروع دین نزد مذهب اهل سنت ، می باشد را تحقق نمایم.«ماتن»

2- توضیحی مختصردرمورد صحیحین (صحیح بخاری ومسلم) وروش گزینش حدیث :
درصحاح سته ، بخاری ومسلم نامی از امام مهدی«ع» نیاورده اند ، وفقط به ذکراوصاف آن حضرت اکتفا نمودند وآن هم نماز خواندن عیسی«ع» درپشت سرآن حضرت وخروج دجال و… ، ولی سنن ابن ماجه ، ابی داوود ، ترمذی ونسایی ، هم نام مبارک آن حضرت هم اینکه از نسل پیامبر«ص» وشبیه پیامبردرخلق وچهره واندام و… احادیثی چند، آمده است. تا جایی که علمای سنت همچون ابن تیمیه وبن بازو… تصریح کردند احادیث مهدی«عج» صحیح الاسناد هستند ، وآن هم بخاطر اینکه ازبزرگان صحابه نقل شده اند. اگر سوال شود که چرا صحیحین(بخاری ومسلم) احادیثی روشن ودقیق از «امام مهدی» نیاوردند، پاسخ به آن روشن است ؛ اولا: آندودرمقدمه صحیح خود اعتراف واذعان نمودند که همه احادیث موجود را نیاوردند واحادیثی که گردآوری کردند را ، از میان هزاران حدیث انتخاب کردند وآن هم بخاطر روش خاص هرکدام اقدام به گزینش حدیث کردند.
همانگونه که نووی در شرح خود بر صحیح مسلم گوید : « قال الشيخ الامام أبو عمرو بن الصلاح رحمه الله شرط مسلم رحمه الله تعالى في صحيحه أن يكون الحديث متصل الاسناد بنقل الثقة عن الثقة من أوله إلى منتهاه سالما من الشذوذ والعلة قال وهذا حد الصحيح فكل حديث اجتمعت فيه هذه الشروط فهو صحيح بلا خلاف بين أهل الحديث وما اختلفوا في صحته من الأحاديث فقد يكون سبب اختلافهم انتفاء شرط من هذه الشروط وبينهم خلاف في اشتراطه كما اذا كان بعض الرواة مستورا أو كان الحديث مرسلا وقد يكون سبب اختلافهم أنه هل اجتمعت فيه هذه الشروط أم انتفى بعضها وهذا هو الأغلب في ذلك كما اذا كان الحديث في رواته من اختلف في كونه من شرط الصحيح فاذا كان الحديث رواته كلهم ثقات غير أن فيهم أبا الزبير المكي مثلا أو سهيل بن أبي صالح أو العلاء بن عبد الرحمن أو حماد بن سلمة قالوا فيه هذا حديث صحيح على شرط مسلم وليس بصحيح على شرط البخاري لكون هؤلاء عند مسلم ممن اجتمعت فيهم الشروط المعتبرة ولم يثبت عند البخاري ذلك فيهم وكذا حال البخاري فيما خرجه من حديث عكرمة مولى بن عباس واسحاق بن محمد الفروي وعمرو بن مرزوق وغيرهم ممن احتج بهم البخاري ولم يحتج بهم مسلم قال الحاكم أبو عبد الله الحافظ النيسابوري في كتابه المدخل إلى معرفة المستدرك عدد من خرج لهم البخاري في الجامع الصحيح ولم يخرج لهم مسلم أربعمائة وأربعة وثلاثون شيخا وعدد من احتج بهم مسلم في المسند الصحيح ولم يحتج بهم البخاري في الجامع الصحيح ستمائة وخمسة وعشرون شيخا والله أعلم وأما قول مسلم رحمه الله في صحيحه في باب صفة صلاة رسول الله صلى الله عليه و سلم ليس كل شيء صحيح عندي وضعته ها هنا يعنى في كتابه هذا الصحيح وانما وضعت ها هنا ما أجمعوا عليه فمشكل فقد وضع فيه أحاديث كثيرة مختلفا في صحتها لكونها من حديث من ذكرناه ومن لم نذكره ممن اختلفوا في صحة حديثه قال الشيخ وجوابه من وجهين أحدهما أن مراده أنه لم يضع فيه الا ما وجد عنده فيه شروط الصحيح المجمع عليه وان لم يظهر اجتماعها في بعض الاحاديث عند بعضهم والثاني أنه أراد أنه لم يضع فيه ما اختلفت الثقات فيه في نفس الحديث متنا أو اسنادا.»
امام ابوعمروبن صلاح گفت که شرط مسلم رحمه الله در گزینش احادیث درصحیح خود این است که سلسله سند حدیث باید پیوسته ومتصل باشد واینکه ناقل حدیث ثقه ومورد اعتماد باشد وآن راوی هم باید ازثقه ومورد اعتماد نقل کند تا آخرسلسله روایت باید راویان آن ثقه باشند واز ضعف عاری باشند، وگفت که حدیث صحیح این شرایط را دارد وهر حدیثی که این شرایط را داشته باشد ، صحیح است ودراین سخن اختلاف نظری بین علماء حدیث نیست ، ولی اختلاف آنان در فقدان یکی از شروط ذکر شده می باشد. همان طور که بعضی از راویان ناشناس باشند یا حدیث مرسل ، همچنین اختلاف دیگر آنها اینکه همه ی این شرایط در نقل حدیث رعایت شده است یا خیر؛ مثلا اگرراویان حدیث همه ثقه باشند ودرمیان آنها ابوزبیرمکی یا سهیل بن ابی صالح یا علاء بن عبدالرحمن یا حماد بن سلمه باشند گفتند که این حدیث صحیح است وبرشرایط مسلم است ونه برشرایط بخاری ، زیرا که این شرایط وراویان نزد مسلم معتبر هستند ولی نزد بخاری معتبر نیستند وهمچنین وضعیت بخاری این گونه است یعنی آن احادیثی که از عکرمه نوکر ابن عباس واسحاق ابن محمد فروی وعمرو بن مرزوق و… که بخاری روایت آنها را آورده در حالی که مسلم از آنها ابا داشته است واز آنها حدیثی نقل نکرده است وحاکم نیشابوری در کتابش المدخل الی معرفه المستدرک گوید : تعداد راویانی که بخاری در صحیح خود از آنان حدیث نقل کرده ومسلم از آنان حدیث نقل نکرده است 434 نفرهستند وتعداد راویانی که مسلم در صحیح خود از آنان حدیث نقل کرده وبخاری ازآنان حدیث نقل نکرده 625 نفر می باشند مثلا مسلم در صحیح خود در باب«صفه صلاه رسول الله ص » گفته است: من همه ی احادیث صحیح را نیاوردم وفقط احادیثی که بر آنها اجماع شده را آوردم وبسیاری از احادیث که درصحت آنها اختلاف نظر بوده را ترک کرده است مسلم فقط احادیثی را آورده که به نظرش شرایط صحیح را دارد ونمی خواست احادیثی نقل کند که ثقات آن را نپذیرند وخواه در متن حدیث اشکالی وجود داشته باشد ویا در سند آن اشکال باشد «ترجمه از ماتن».(النووی ، 1392 ، ص 13.)
آنچه از گفتارفوق بر می آید این است که :
1-2 : معلوم شد بخاری از رجالی نقل کرده که مسلم از آنها ابا داشت ومسلم نیز همینگونه بود. هردو قائل نیستند که همه ی احادیث صحیح را نقل کردند.
2-2 : اینکه آنها ادعا نکردند که فقط احادیث صحیح را نقل کرده اند.
3-2 : اگرملاک صحت حدیث فقط این دو(صحیحین) است پس چه لزومی به صحاح دیگراست . درحالی که خود اهل سنت به آنها احترام قائل هستند وشرح وحاشیه هایی برآنها نوشتند.
4-2 : اینکه حاکم نیشابوری احادیث بسیاری را طبق شرط گزینش بخاری ومسلم در مستدرک نقل کرده که آن دو این احادیث را نیاورده اند.« ماتن»
در تدوین این تحقیق ، از آنجا که احادیث روایت شده همگی یک نوع نیستند بلکه درباره موضوعاتی متفاوت روایت شده اند، لذا احادیث را زیر موضوع مربوطه نوشته وتوضیح ومنبع مربوطه به آن را ذکرنمودم ، در مورد راویان احادیث اینکه آن راویان را ابتدای تحقیق آوردم زیرا ، برخی از ناقلان چندین حدیث را نقل کرده اند وبرای جلوگیری از تکرارکردن آن مطلب ،لازم دانستم آن ناقلان رایکجا ذکر کنم و برای شناخت راوی خوانندگان محترم را به ابتدای تحقیق ارجاع می دهم.
در تدوین این تحقیق ، ابتدا اعتقاد به منجی در سایر ادیان را به طور مختصر آوردم ،سپس آیاتی را که در زمینه مهدویت تفسیر شده اند را ذکر نمودم که مورد اتفاق با روایات شیعه است .
سپس آشنایی با کتب حدیثی اهل سنت «صحاح سته »وآشنایی با برخی راویان حدیث مهدویت ودر ادامه ، احادیثی عام وخاص مهدویت «ع»وبه چند حدیث مورد اختلاف میان شیعه واهل سنت را آوردم و مورد بررسی قرار دادم واز منابع گوناگونی بهره گرفتم وصحت وسقم آن احادیث را ذکر کردم که درپایان هرمطلب ، منبع مربوطه راذکر کردم. از اساتیدی که در تدوین این تحقیق مرا یاری کردند همچون ؛ دکترحسین ایزدی استاد راهنما ودکترسیدعلوان نجاتی موسوی استاد مشاور بسیار سپاسگذارم .
« ربنا لا تواخذنا ان نسینا اواخطانا ربنا ولا تحملنا اصرا….»

3- اعتقاد به منجی آخرالزمان درادیان دیگر:
آشنایی اجمالی به اعتقاد به منجی آخرالزمان درادیان دیگر مانند :هندو، مسیحیت ، یهودیت و…
1- 3 هندو ،
درکتاب «وشن جوک» از کتب هندوها چنین آمده است:
سرانجام دنیا به کسی برگرددکه خدا را دوست دارد واز بندگان خاص اوباشد، ونام او«فرخنده وخجسته» باشد.
درکتاب دیگری به نام « دیده »آمده است:
پس ازخرابی دنیاپادشاهی درآخرزمان پیدا می شود که پیشوای خلائق باشد؛ ونام او«منصور» باشد ، وتمام عالم را بگیرد ؛ وبه آئین خود آورد.
درکتاب « دداتک »ازکتب مقدسه برهمائیان آمده است:
…. دست حق درآید وجانشین آخر«ممتاطا» ظهورکند ومشرق ومغرب عالم رابگیرد همه جا ؛ خلایق راهدایت کند.
درکتاب « باسک» از کتب هندوها آمده است:
دوردنیا تمام شود به پادشاه عادلی درآخرزمان که پیشوای فرشتگان وپریان وآدمیان باشد؛ وراستی حق با اوباشد ، وآنچه دردریا وزمین ها وکوه ها پنهان باشد ، همه رابه دست آورد، وازآسمان وزمین وآنچه باشد خبرمی دهد، وازاوبزرگترکسی به دنیا نیاید.( مکارم شیرازی،1388 ، ص54.)
خدایان سه گانه 1- برهما «آفریدگارجهان» 2- شیوا: خدای فانی کننده ،3- ویشنو ، خدای حفظ کننده که 10 جلوه دارد ، عبارتنداز؛ ماهی، لاک پشت ، گراز، موجود نیمه آدم ونیمه شیر، کوتوله ، راما و«کلکی» موعود آخرالزمان است که به اعتقاد هندوان برای اصلاح جهان ، شمشیر به دست وسواربراسب سفید ، ظاهر خواهد شد.( توفیقی ، 1385 ، ص32).
3 دین زردشت :
درکتاب معروف «زند» پس از ذکرمبارزه همیشگی «یزدان» و«اهریمنان» می خوانیم:
…آنگاه پیروزی بزرگ از طرف ایزدان می شود؛ واهریمنان را منقرض می سازند … پس ازپیروزی ایزدان ، وبرانداختن تباراهریمنان ، عالم کیهان به سعادت اصلی خود رسیده ، بنی آدم برتخت نیک بختی خواهند نشست.
«جاماسب» در کتاب « جاماسب نامه» اززردتشت نقل می کند که می گوید:
مردی بیرون آید از بین تازیان … مردی بزرگ سر، وبزرگ تن ، وبزرگ ساق ، وبرآئین جد خویش وبا سپاه بسیار، وروی به ایران نهد ، وآّبادنی کند وزمین را پرداد کند.( مکارم شیرازی،1388، ص53)
در«هزاره گرایی زردشتی» انتظار ظهورسه منجی از نسل زردشت مطرح است. این منجیان یکی پی از دیگری جهان راپرازعدل وداد خواهند کرد.1- هوشیدر،1000 سال پس اززردشت؛ 2- هوشیدرماه،2000سال پس اززردشت؛ 3- سوشیانس(یاسوشیانت) ،3000 سال پس اززردشت که با ظهور او جهان پایان می یابد.( توفیقی، 1385 ،ص61)
3-3یهودیت:
درکتاب «مزامیرداوود» مزمور37 چنین آمده :
…زیرا که شریران منقطع خواهند شد، واما متوکلان به خداوند وارث زمین خواهند شد، هان، بعدازاندک مدتی شریرنخواهد بود ، درمکانش تامل خواهی کرد ونخواهد بود ؛ اما حکیمان (صالحان) وارث زمین خواهند شد.
ونیز درجمله 29درهمان مزمورآمده است:
صدیقان وارث زمین شده ابدا درآن ساکن خواهند شد.
درکتاب«حبقوق» نبی ، فصل7،آمده:
….واگرچه تاخیرنماید؛ برایش منتظرباش ، زیرا که البته خواهد آمد ودرنگ خواهد نمود.(مکارم شیرازی ،1388 ،ص55)
یهودیان کامیابی وفضیلت را نه دردوران طلایی گذشته ، بلکه درآینده وواپسین روز می جویند . این عبارت کتاب مقدس میان یهودیان رایج بود:«اگرچه ابتدایت صغیربود،عاقبت توبسیاررفیع می گردد»، یهودیان پس ازویرانی نخستین شهرقدس ، همواره درانتظاریک رهبرالهی فاتح بوده اند که اقتدارخدا رابه عصردرخشان داوودوسلیمان برگرداند.
شخصیت موردانتظارماشیح (مسیح ، مسح شده) خوانده می شد.از آنجا که لفظ«مسیح» به حضرت عیسی«ع» اختصاص یافته است؛ دانشمندان برای اشاره به موعودیهوداز واژه «مسیحا» استفاده می کنند. مهم ترین مژده مسیحایی درکتاب اشعیای نبی آمده است: نهالی ازتنه (پدرداوود) بیرون آمده….ومسکینان رابه عدالت داوری خواهدکردوبه جهت مظلومان زمین به راستی حکم خواهد نمود.جهان را به عصای دهان خویش زده ، شریران رابه نفخه لب های خودخواهد کشت….( توفیقی،1385 ، ص122)
1-3-3 مدعیان مسیحایی :
چند قرن پس ازمیلاد ، یک دلباخته پرشوربه نام موسی درجزیره «کرت» برپاخاسته، خودرامسیحا خواند وتمام جوامع یهودی جزیره راکه درآن زمان مرکز یهودی مهمی بود، مجذوب خود ساخت .
وی گفت می خواهم یک روزشما راازدریای مدیترانه عبورداده ، به فلسطین ببرم ودرآنجا دولت مسیحایی تشکیل دهم . یهودیان کسب وکارخود را رها کردند وجریان عادی زندگی به امید پرالتهابی مبدل شد مبنی براینکه موسای جدید،باخشک کردن دریا از طریق معجزه ، آنان را به سرزمین موعود رهبری خواهد کرد .
ایشان درمورد رسالت اوچنان یقین داشتند که همه اموال خود رابه اوتقدیم کردندومردوزن وبچه، همگی به دنبال اوبه جانب دریا به راه افتادند. وی برصخره ای که بردریا مشرف بود، ایستاد وبه مریدان خود فرمان داد که خویش رابه دریا افکنند ومطمئن باشند که دریا برای آنان شکافته خواهد شد.نتیجه امررامی توان به آسانی دریافت: جمعی غرق شدندوشماری رادریانوردان نجات دادند.(همان، ص123).
4-3 منجی در دین مسیحیت:
نشانه هایی درکتب عهد جدید(اناجیل)انجیل «متی» ، فصل24، می خوانیم:
چون که برق از مشرق بیرون می آید وتا مغرب ظاهرمی گردد، آمدن فرزند انسان نیزچنین خواهد بود .خواهند دید فرزند انسان را بر، ابرهای آسمان که می آید با قدرت وجلال عظیم، وفرشته های خودرا(یاران خود را) خواهد فرستاد باصدای بلند آواز، وآنان برگزیدگانشان را جمع خواهند نمود.
درانجیل«لوقا» ، فصل 12، آمده است:
کمرهای خود رابسته وچراغ های خود راافروخته دارید ، وشما مانند کسانی باشید که انتظارآقای خود می کشند ، تاهروقت بیاید ودررابکوبد بیدرنگ برای او باز کنید.( مکارم شیرازی، 1385 ، ص56)
پس از رفتن حضرت عیسی«ع» ، مسیحیان پیوسته درسوز وگداز وشوق بازگشت دوباره وی روزگارگذرانده اند . شوروهیجان امیدبه ظهورآن حضرت هنگام نزدیک شدن سال 1000و2000 میلادی میان مسیحیان اوج گرفت.اکنون که سال 2000 راپشت سرگذاشته اند ومسیح نیامده جمعی از آنان به دوهزارمین سال مصلوب شدن وبرخاستن وی از قبریعنی حدودسال2030میلادی دل بسته اند. به گمان این گروه ، وی درآن روزگارازآسمان فرودخواهدآمد ودرزمین قیامت برپاخواهدکرد. سپس مردم راداوری خواهدکردوگروهی را به جهنم وگروهی رابه فردوس خواهد فرستاد.(متی30:22) (توفیقی،1385 ، ص200.)
5-3-اعتقاد به منجی نزد سرخ پوستان آمریکا
درمیان قبائل سرخ پوست امریکایی … این عقیده شایع است که روزی گردسرخ پوستان ظهورخواه کردو آنها رابه بهشت زمین رهنمون خواهد کرد….، تنها از سال1890 بالغ بربیست نوع از این نهضت ها درتاریکی آمریکا ضبط شده است.(مکارم شیرازی ،1388 ، ص57)
4- مهدویت درقرآن
1-4درسوره انبياء آيه 105 مى‏خوانيم
«و لقد كتبنا فى الزبورِ من بعد الذكرِ ان الارض یرثها عبادى الصالحون»
يعنى ما در زبور (داود ( ع



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

دیدگاهتان را بنویسید